در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٦٩ - چگونگى نزول قرآن

نيست كه قرآن به هر دو شكل، بر پيغمبر نازل شده باشد؛ گاهى به صورت مفهوم و معنا، و گاهى در قالب الفاظ. و آن چه در مدت ٢٠ يا ٢٣ سال نازل شده، تفصيل قرآن باشد در قالب الفاظ و كلمات به لغت عربى، و آن چه در يك شب مبارك و شب قدر نازل شده، به شكل مفاهيم و معانى باشد به طور اجمال و بسته ولى محكم و استوار.

مرحوم فيض در مقدمه «تفسير صافى»[١] و مرحوم علامه طباطبايى در «الميزان» اين معنا را اختيار كرده‌اند؛ بنابراين فهميدن معنى‌ أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ[٢]، ى‌ ا فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ هيچ‌گونه ابهامى ندارد تا محتاج تأويل و توجيه باشيم.

بايد توجه داشت كه اين ادعا دو بخش دارد:

١) قرآن به همين صورت از جنبه لفظ و معنى به صورت متفرقه، در طول مدت رسالت پيامبر اكرم (ص) نازل گشته است.

٢) قرآن غير از آن نزول، نزول ديگرى داشته، يك بار يا بيشتر كه به شكل معنى و بسيط «دفعةً واحدة» بر رسول‌الله (ص) نازل گشته است، و اين هر دو سخن از ظاهر قرآن استفاده مى‌شود.

بيشتر كسانى كه اين سخن را نپسنديده‌اند، مطالبى فرموده‌اند كه به جاى رد بخش دوم، بخش اول را تأييد مى‌كنند در صورتى كه آن، مورد انكار

[١]. فيض كاشانى، تفسير صافى، ج ١، ص ١٠٢، ذيل المقدم التاسع.

[٢]. سوره دخان، آيه ٣.