در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٧٣ - ١ - مالكيت منابع طبيعى

از نظر استخراج، معادن سه درجه هستند (درجه يك، دو و سه). حال كدام يك از اين‌ها ظاهرى هستند و كدام يك باطنى؟ معيار باطنى و ظاهرى بودن در ميان فقهاء به شدت مورد اختلاف است و براى روشن شدن بحث از نظر فقهى بايد كتاب احياى موات، انفال و غنايم مفصلا بحث شود تا جهات زير روشن شود:

١. مشتركات‌

٢. انفال‌

٣. احياء در زمين و در معدن با چه چيز محقق مى‌شود؟

٤. آيا تحجير و حيازت و احياء موجب حقند يا ملكيت يا هيچكدام؟

٥. آيا اذن امام در احياء شرط است يا نه؟

٦. معيار ظاهرى و باطنى در معادن چيست؟

٧. مواتى كه جزء انفال است، موات بلاد مسلمين است يا موات بلاد كفر هم (حتى پيش از فتح) جزء انفال است؟

٨. معيار در موات كه جزء انفال است، موات دوره نزول آيه انفال است يا خير؟ اگر نه پس كدام موات؟

٩. احكام جنگل‌ها

١٠. احكام آب‌ها

دليل ششم: زمين و مشتقات آن‌

از چيزهايى كه مدعاى ما را روشن‌تر و مدلل‌تر مى‌سازد، توجه به سخن زير است: