در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٧٣ - ٢ آفرينش انسان
٦. ابليس از كجا رانده شد و هبوط كرد؟ از بهشت يا مقام خود يا مقام قرب؟
٧. عداوت ابليس با انسان چگونه است؟ چرا اين عداوت هست و منشأ آن چيست؟
٨. ابليس كيست؟ آيا همان شيطان است؟[١]
٩. ابليس از جن بود يا از فرشتگان يا از هر دو؟[٢]
١٠. ذريه ابليس كيانند؟
[١]. ملا صدرا مىنويسد:« الشيطان المراد به ابليس»] تقسير القرآن الكريم، ج ٣، ص ١٠٨[.
علامه مجلسى از ابن عباس نقل كرده: كه ابليس قبل از ارتكاب اين معصيت در زمره ملائكهاى كه در زمين ساكن بودند و به جن نام نهاده شده بودند، بوده است و بعد از آن كه كبر ورزيد و از سجده بر آدم ابا كرد و مورد لعن الهى قرار گرفت خداوند او را شيطان قرار داد و نام او را ابليس نهاد] بحارالانوار، ج ١١، ص ١٣١ و ١٣٢[.
ابوالفتوح رازى مىنويسد: مراد از شيطان ابليس است بلا خلاف و لام در« الشيطان» تعريف عهد است] ج ١، ص ١٤٤[. و همچنين مىنويسد: براى آن شيطانش خوانند كه او از خير و رحمت دور است] ج ٥، ص ١٣٢[.
محمد رشيد رضا مىگويد: شيطان همان ابليس است كه سجده نكرد و خاضع نشد، بلكه آدم و حوا را به وسوسه انداخت و آنان را گرفتار كرد] المنار، ج ١، ص ٢٧٨[.
[٢]. قرطبى ابليس را از ملائكه مىداند و به جمهور مفسرين نسبت مىدهد بعد از آن مىنويسد: كه ابن عباس گفته است: اسم ابليس« عزازيل» و از بزرگان ملائكه بوده است، بعد كه معصيت خدا را كرد مغضوب الهى واقع شد و شيطان گرديد] الجامع لأحكام القرآن، ج ١، ص ٢٠٢[.