زبير پس از كناره‌گيرى از جنگ، به دست «عمرو بن جرموز»، در وادى السباع‌[٧٣٣] يا وادى سفوان، نزديكى بصره، در سن ٦٤ سالگى، كشته شد.[٧٣٤] امام على (ع) پس از آگاهى يافتن از قتل زبير، در سوگ او گريست و با يادآورى خدمات زبير به پيامبر اسلام (ص)، قاتلش را به دوزخ مژده داد.[٧٣٥] احتمالًا اين وعده، با توجه به توبه زبير، پيش از مرگش بود. فرزندان زبير را بيشتر از يازده پسر و نُه دختر، ذكر كرده‌اند.[٧٣٦]

زندگى‌نامه عتبه: «عتبة بن غزوان بن جابر» و به قولى «عتبة بن غزوان بن حارث بن جابر»، از قبيله بنى‌مازن‌[٧٣٧]، هم‌پيمان بنى‌نوفل بن عبدمناف بن قصى، و كنيه‌اش ابوعبدالله و به قولى ابوغزوان، بوده است.[٧٣٨] گفته‌اند هفتمين نفرى بود كه به پيامبر اسلام (ص)، ايمان آورد. او از مسلمانان مهاجر به حبشه بود. اما به مكه بازگشت و پس از هجرت پيامبر (ص) به مدينه منوره، عتبه نيز به همراه مقداد، به مدينه مهاجرت كرد. در زمان هجرت، چهل سال سن داشت. او در جنگ بدر و ساير غزوه‌هاى پيامبر اسلام (ص)، شركت كرد.[٧٣٩] وى را در شمار تيراندازان اصحاب پيامبر (ص)، ذكر كرده‌اند.[٧٤٠]

عتبة بن غزوان پس از وفات پيامبر (ص)، در فتوحات اسلامى شركت كرد و شهر ابُلّه (نزديك بصره امروزى) را فتح كرد. او سنگ بناى شهر بصره اسلامى را گذاشت و حدود آن را مشخص كرد و خود در اين شهر، سكونت نمود. همچنين مسجد اين شهر را براى نخستين بار از نى، ساخت. عمر نيز وى را والى بصره كرد.[٧٤١]

[٧٣٣] .، أنساب الاشراف ج ٢، ص ٢٥٧؛ مروج‌الذهب، ج ٢، ص ٣٦٤؛، تاريخ الطبرى ج ٤، ص ٥٣٥.

[٧٣٤] .، أنساب الاشراف ج ٢، ص ٢٥٨؛ طبقات خليفه ص ٤٣؛ اسدالغابة، ج ٢، ص ١٠٠.

[٧٣٥] . الطبقات الكبرى، ج ٣، ص ٨٣؛، أنساب الاشراف ج ٢، ص ٢٥٤؛ تاريخ دمشق، ج ١٨، ص ٤٢٨.

[٧٣٦] . الطبقات الكبرى، ج ٣، ص ٧٤.

[٧٣٧] . الاستيعاب، ص ٥٦٥ ..

[٧٣٨] . الطبقات الكبرى، ج ٢، ص ١٠٩ و ج ٥، ص ١٠٧؛ الاستيعاب، ص ٥٦٥.

[٧٣٩] . الاستيعاب، ص ٥٦٥.

[٧٤٠] . الطبقات الكبرى، ج ٢، ص ١٠٩.

[٧٤١] . همان، ص ١١٠ و ج ٥، ص ١٠٧؛ الاستيعاب، ص ٥٦٥.