زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ٢٨٣ - ٣٢٥ مزار سيد محمد العريس

گويند او در جنگ با كارگزاران مأمون عباسى و در قيام ابوالسرايا، كشته شده است. علت شهرت او به عريس را به دو گونه ذكر مى‌كنند: ابتدا مشهور است كه او قبل از اينكه ازدواج كند، در جوانى به شهادت رسيده است. اما گروهى ديگر مى‌گويند پس از ازدواج به فاصله كمى در قيام ابوالسرايا، شركت مى‌كند و كشته مى‌شود، از اين‌رو، به محمد عريس ملقب مى‌شود.[٩٩٤]

صحت نسب شريف‌

در اينكه اين نسب‌نامه، صحيح است يا نه، بايد به كتب انساب رجوع كرد. حمزةبن حسن بن عبيدالله بن عباس الشهيد (ع)، سيدى جليل‌القدر و عظيم الشأن بود. از او، با عنوان «شبيه»، ياد مى‌شود.[٩٩٥] او ملقب به اكبر[٩٩٦] و مكنا، به ابوالقاسم‌[٩٩٧] و بسيار زيبا بود و شباهت زيادى به جدش اميرمؤمنان (ع) داشت. هنگامى كه مأمون عباسى او را ديد از شباهت او به جدش بسيار تعجب كرد و پنجاه هزار درهم، به او پاداش داد.[٩٩٨]

در برخى منابع، براى او هفت پسر، ذكر شده است. اما بخارى از يك فرزند او، به نام قاسم صوفى، نام مى‌برد.[٩٩٩] عبيدلى از دو فرزندش، به نام‌هاى على و قاسم نام برده است‌[١٠٠٠] و ابوالحسن عمرى نسابه چهار پسر او را به اسامى محمد، حسن، على و قاسم نام مى‌برد و درباره محمد بن حمزة بن حسن بن عبيدالله مى‌نويسد: «فكان احد السادات تقدماً ولسناً وبراعة قتله الرجالة في بستانه على ايام المكتفي»؛ «او يكى از سادات متقدم سخن‌سرا بود. مردانى او را در باغش، در ايام خليفه مكتفى، به قتل رساندند».[١٠٠١]

[٩٩٤] . دليل العتبات والمراقد فى العراق، ص ١٦٩؛ مجمع المراقد والمزارات فى العراق، ص ٤٢٣.

[٩٩٥] . تهذيب الانساب، ص ٢٧٥.

[٩٩٦] . عمدة الطالب، ص ٤٣٩.

[٩٩٧] . همان، ص ٤٤٠.

[٩٩٨] . الشجرة المباركه، ص ١٩٨؛ الفخرى، ص ١٦٩.

[٩٩٩] . سر السلسلة العلويه، ص ٩٥.

[١٠٠٠] . تهذيب الانساب، صص ٢٨٥ و ٢٨٦؛ الشجرة المباركه، ص ٢٠٠؛ الفخرى، ص ١٧٠.

[١٠٠١] . المجدى، ص ٢٣٤.