آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٣ - دو تفسیر

واقعیتی است که وجود دارد.

عجیب این است که در سوره واقعه وقتی که راجع به دنیا صحبت میکند گویی از امر گذشته صحبت میکند. مثلًا: «وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْاولی» [١] نشئه اولی را قبلًا میدانستید. یا راجع به اصحابالشمال میفرماید (این خیلی صریح است): «وَ اصْحابُ الشِّمالِ ما اصْحابُ الشِّمالِ.فی سَمومٍ وَ حَمیمٍ.وَ ظِلٍّ مِنْ یحْمومٍ.لا بارِدٍ وَ لا کریمٍ.انَّهُمْ کانوا قَبْلَ ذلِک مُتْرَفینَ» [٢]. مثل اینکه الآن ما در قیامت واقع هستیم بعد میگوید که چرا اصحاب الشّمال اینچنین سرنوشت شومی دارند و چرا اینقدر معذّبند؟

[میفرماید] اینها قبلًا مترف بودند. آیه مطلب را به گونهای بیان میکند که [گویی] دنیا در مرحله گذشته است. «انَّهُمْ کانوا قَبْلَ ذلِک مُتْرَفینَ.وَ کانوا (و چنین بودند نه چنین هستند)یصِرّونَ عَلَی الْحِنْثِ الْعَظیمِ.وَ کانوا یقولونَ (چنین میگفتند) ...» [٣]دو تفسیر

به هر حال: آنگاه که امرِ واقع شده واقع شد، یعنی قیامت. «لَیسَ لِوَقْعَتِها کاذِبَةٌ». این آیه را مفسرین دو جور تفسیر کردهاند: یکی اینکه «کاذبة» را مصدر گرفتهاند به معنی کذب. در زبان عربی گاهی این وزن به معنی مصدر هم میآید، مثل «عافیة». گفتهاند که «لَیسَ لِوَقْعَتِها کاذِبَةٌ» جملهای است مستقل از «اذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ»؛ آن، جزایش محذوف است: آنگاه که واقع شد امرِ واقع شده. «آنگاه چه» یعنی دیگر نمیگوییم که چه شد؟ خودت دیگر فکرهایش را بکن که چه شد. به عقیده بعضی از مفسرین «لَیسَ لِوَقْعَتِها

[١]. واقعه/ ٦٢.

[٢]. واقعه/ ٤١- ٤٥.

[٣]

. واقعه/ ٤٥- ٤٧.