آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤ - یک مثال

ما میبینیم باز قرآن میگوید قیامت که میشود خطاب میرسد: «لِمَنِ الْمُلْک الْیوْمَ» امروز مُلک مال کیست؟ خود جواب میدهد: «لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهّارِ» [١] از آنِ خدای یگانه قاهر علیالاطلاق. آیا این دو آیه با هم تناقض دارند؟ یک آیه میگوید که اصلًا در عالمِ وجود، دنیا و آخرت، در همه وقت مُلک منحصراً مال خداست و خدا شریکی ندارد ولی آیه دیگر میگوید در قیامت چنین است؛ ندا میرسد: امروز مُلک از آنِ کیست؟ گویی معنایش این است: «در دنیا ما رقیب و شریک داشتیم ولی امروز دیگر ما قبضه کردیم!». نه، این به اعتبار وجود برای ماست؛ یعنی در دنیا مطلب پنهان است، آن که دیده نمیشود خداست (البته برای افراد عادی؛ آن که به چشم نمیبینند خداست). انسان قدرت آب را میبیند، قدرت خاک را میبیند، قدرت برق را میبیند، قدرت انسان را میبیند، قدرت مغز را میبیند، قدرت چشم را میبیند، قدرت همه چیز را میبیند، ولی قدرت اصلی را که همه این قدرتها جلوههای آن قدرت است نمیبیند. در آخرت چشمها به تعبیر قرآن نفوذ پیدا میکند، اعماق را میبیند؛ میبیند که هر قدرتی که میدیده [ناشی از] آن قدرت بوده است.

در مقام تشبیه- که این تشبیه هم تشبیه کاملی نیست- مثل این است که شخصی را به کارخانهای ببرند. این کارخانه یک قسمت فوقانی دارد و یک قسمت تحتانی. آن قسمت فوقانی را برود ببیند؛ چرخها و تسمهها را میبیند که حرکت میکنند. خیال میکند همه کارخانه این است و قدرتها را در اینجا میبیند. یکدفعه او را میبرند به زیر زمین، موتورهای اصلی را که نیرو از آنجا پیدا میشود مشاهده میکند. آنجا را که میبیند درمییابد که تمام حرکتها و قدرتهای بالا از اینجا سرچشمه میگرفته و منبع قدرت

[١]. غافر/ ١٦.