آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦١ - دو تعبیر مشابه

دو تعبیر مشابه

اینجا من دو تعبیر دارم، یکی از قرآن یکی از حدیث؛ خیلی جالب است! این تعبیر (فیء) از قرآن و راجع به مال است، یک تعبیر هم از حدیث راجع به علم داریم. آن تعبیرِ راجع به علم خیلی عجیب است! جمله معروفی است که پیغمبراکرم فرموده و مکرر از ایشان روایت شده و از امیرالمؤمنین با تعبیرات مختلف مکرر روایت شده، که خلاصه همه آنها این است: «الْحِکمَةُ ضالَّةُ الْمُؤْمِنِ یأْخُذُها اینَما وَجَدَها» حکمت- یعنی علم، علمی که محکم باشد، یعنی علمی که تخیل و واهی نباشد، حقیقت و مطابق با واقع باشد، علمِ درست- گمشده مؤمن است. مؤمن هر جا که حکمت را پیدا کند گمشده خود را پیدا کرده «وَ لَوْ عِنْدَ مُشْرِک» ولو نزد یک مشرک. «گمشده» یعنیچیزی که مال من بوده و از دستم رفته است. انسان وقتی چیزی مال خودش باشد و از دستش رفته باشد و بعد جای دیگر آن را ببیند دیگر معطّل نمیشود، فوراً میگیرد. «فَهُوَ احَقُّ بِها». اینجا رابطه دین و علم [بیان شده است.] امروز بحثی هست- فرنگیها طرح کردهاند- که دین و علم با یکدیگر تضاد دارند. پیغمبر درست عکس مطلب را میگوید که ایمان و علم با یکدیگر آنچنان به اصطلاح همخانگی دارند که اگر حکمت در غیر خانه ایمان باشد در خانه خودش نیست:

میخواهد بگوید حکمت و علم اگر در جایی که ایمان نیست وجود داشته باشد، در جای خودش نیست، آنجا عاریه است؛ خانه حکمت آنجاست که ایمان باشد. پس ایمان و علم اینقدر با یکدیگر توأم هستند.

این تعبیر راجع به علم، آن تعبیر هم راجع به مال. در باب علم میفرماید:

«الْحِکمَةُ ضالَّةُ الْمُؤْمِنِ»، در باب مال میفرماید: «ما افاءَ اللَّهُ عَلی