فقه ابن ابي عقيل العماني - الموسوي العماني، السيد شرف العرب - الصفحة ٤٦ - حياة ابن أبي عقيل

تحقيقات وتفصيل نام برده واز جمله مىنويسد: حال اين شيخ بزرگوار در وثاقت وعلم وفضل وكلام وفقه آشكارتر از آنست كه محتاج به بيان باشد.

فقهاى ما توجه زيادي به نقل اقوال وضبط فتاوى او داشته اند.

به خصوص دو فاضل (محقق حلى وعلامه حلى) وفقهاى بعد از اين دو.

ابن ابى عقيل نخستين فقيهى است كه فقه را تهذيب نمود وراى ونظر را در آن به كار برد، ودر آغاز غيبت كبرى راه بحث از اصول وفروع فقهى را به روى يگران گشود، وپس از وى شيخ فاضل ابن جنيد اسكافي راه او را دنبال كرد.

هر دوى آنها از بزرگان طبقه هفتم فقهاء مىباشند.

ابن ابى عقيل از لحاظ طبقه (دوره) پيشتر از ابن جنيد است زيرا ابن جنيد از استادان مفيد مىباشد، ولى اين شيخ از استادان استاد مفيد، جعفر بن محمد بن قولويه است، چنانكه از كلام نجاشى استفاده مىشود.

من از " ابو عقيل " جدوى در گفتار علماى شيعه نشانى نيافته ام، ولى سمعاني در كتاب " انساب " مىنويسد: عمانى نام جماعت مشهورى است، از جملة ابو عقيل يحيى بن متوكل حذاء مدنى است، كه در مدينه پرورش يافت، سپس منتقل به كوفه شد، ومحدثين عراق احاديث زشتى از وى روايت كردند.

او در سال ١٦٧ وفات يافت.

سپس علامه بحر العلوم مىنويسد: اين مرد ميان علماى عامه شهرت دارد.

ابن حجر وديگران از وى نام برده وتضعيف كرده اند.

ظاهرا تضعيف وى به خاطر تشيع او بوده است، چنانكه روش آنها در اين خصوص معروفست.

امكان دارد اين مرد جد حسن بن ابى عقيل باشد، جون طبقه وزمان او وكنيه ونسب وكارش (نقل حديث شيعه كه عامه آن را زشت مىدانست) باوى تطبيق مىكند.

اين معنى منافات ندارد كه او اهل مدينة بوده سپس به كوفه آمده واز آن پس خود او يا اولادش از كوفه به عمان منتقل شده باشند.

علامه تهرانى در " الذريعة " سخن نجاشى را در شناخت كتاب " المتمسك " آورده ودر پايان مىنويسد: از ستايشى كه مفيد از ابن ابى عقيل نموده به دست مىآيد كه او راد درك كرده يا استادش ابن قولويه كه از عمانى اجازه خواسته است از حال وى به مفيد خبر داده است.

مرحوم آيت الله عظمي بروجردى رضوان الله عليه كه خود از استادان بزرگ علم رجال بودند، در يكى از جلسات درس فقه مىفرمودند: " ابن ابى عقيل از فقهاى بزرگ پيشين ماست ولى متأسفانه خبر درستي از وى نداريم جز اينكه مىگويند: ساكن عمان