اگر وعده‌اى گذاشته بوديد، بر اثر پيش آمدن موانع و مشكلات، از وفاى به وعده، در مى‌مانديد. كلمه «ميعاد» در اينجا بمنظور تأكيد امر خداوند نسبت به اتفاق و هماهنگى بكار رفته است و اگر لطف خدا نبود، اختلاف پيدا مى‌شد. شاعر گويد:

جرت الرياح على محل ديارهم‌		فكانهم كانوا على ميعاد

يعنى: بادها بر ديار آنها بحركت در آمدند، گويا آنها با يكديگر ميعادى داشتند!( وَ لكِنْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا): لكن خداوند مقدر ساخت كه بدون داشتن ميعاد، با يكديگر روبروى شويد، تا امر خداوند در باره اعزاز دين و مسلمين و اذلال شرك و مشركين، تحقق پيدا كند. وقوع اين امر از لحاظ قضاياى الهى حتمى بود.

(لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى‌ مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ): اين كارها را خداوند بزرگ انجام داد، تا كسانى كه مى‌ميرند، بعد از اتمام حجت باشد و معجزات باهره پيامبر را در جنگها و جاهاى ديگر ديده باشند و همچنين براى كسانى كه زنده مى‌مانند، نيز اتمام حجت شده باشد. برخى گويند: بينه، وعده‌اى است كه خداوند در باره پيروزى مسلمانان داده است. اين وعده، براى مردم، دليل راستگويى پيامبر بود. برخى گويند: يعنى براى اينكه كسانى كه پس از قيام حجت، گمراه مى‌شوند، هلاك شوند و كسانى كه پس از قيام حجت، هدايت مى‌شوند، حيات پيدا كنند. پس بقاى كافر، بعد از اتمام حجت، هلاك او و بقاى مؤمن بعد از اتمام حجت، حيات اوست.

(وَ إِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ‌): خداوند گفتار آنها را شنوا و به اسرار قلبى آنها داناست و آنها را مجازات مى‌كند.

(إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنامِكَ قَلِيلًا وَ لَوْ أَراكَهُمْ كَثِيراً لَفَشِلْتُمْ وَ لَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ): اى محمد» بخاطر بياور زمانى را كه خداوند در عالم خواب سپاهيان دشمن را در جنگ بدر، بتو اندك نشان داد، تا خواب خود را به مؤمنين اطلاع دهى و آنها براى جنگ جرات پيدا كنند. اين معنى از اكثر مفسرين است.

خواب ديدن، تصورى است در عالم خواب، كه انسان فكر مى‌كند در بيدارى‌