ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٧٢ - مقصود
او را به سراى ديگر برد. گفتند: نه، تو از خوى نيكوى او دچار حسد شدى و او را از ميان ما برداشتى. موسى گفت: هر كه را مىخواهيد، اختيار كنيد. آنها هفتاد نفر اختيار كردند و موسى آنها را بر سر قبر هارون برد. گفت: هارون، آيا كشته شدهاى يا مردهاى؟ هارون گفت: كسى مرا نكشته است. خداوند زندگى مرا خاتمه داد.
همراهان موسى گفتند: از اين پس گناه نمىكنيم و دچار لرزش شدند و از هوش رفتند برخى گفتهاند: آنها مردند و خداوند آنها را زنده كرد و بمقام پيامبرى رسانيد وهب گويد: اين لرزش، مرك نبود لكن آنها هنگامى كه اين وضع را مشاهده كردند، بلرزه در آمدند، بطورى كه نزديك بود مفاصل آنها از هم گسسته شود. موسى كه از حال آنها متأثر شده بود به آنها رحم كرد و ترسيد كه بميرند و از تصور فقدان آنها ناراحت شد، زيرا آنها وزيران موسى بودند و از دستوراتش اطاعت مىكردند. در اين وقت، موسى براى آنها دعا كرد و گريست و از خداوند در خواست كرد كه آنها را راحت كند از بركت دعاى موسى آرامش يافتند و به استماع كلام خدا پرداختند.
(قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِيَّايَ): موسى گفت: پروردگارا، اگر مىخواستى اين هفتاد نفر را هلاك كنى، قبلا مرا با ايشان هلاك مىكردى! اكنون جواب بنى اسرائيل را چه بگويم؟!( أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا): اين جمله، بصورت، استفهام و در معنى نفى است. يعنى ما را بكردار سفيهان ما هلاك نكن. از تو ميخواهيم كه محنت را از ما دفع كنى و ما را دچار هلاكت نسازى. منظور از كردار سفيهان، پرستش گوساله است.
موسى گمان مىكرد، هلاكت آنها بخاطر گوساله پرستى بنى اسرائيل كم خرد ميباشد.
برخى گفتهاند: منظور سؤال رؤيت است.
(إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ): اين لرزش شديد كه بر اندام اينان افتاده است، چيزى نيست جز آزمايش و سخت كردن عبادت و تكليف به صبر بر آنچه تو بر ما نازل كردهاى.
اين معنى از سعيد بن جبير و ابو العاليه و ربيع است. مثل(أَ وَ لا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ) (توبه ١٢٦) يعنى خداوند سالى يك بار يا دو بار آنها را