٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠ - كاوشى درباره اقسام اقسام ديه و چگونگی پرداخت آن (٢) آيت اللّه سيد محمود هاشمى

جاهلية و لا اسلام، كذا نقل عن الرافعي في شرح الوجيز انّه قال: المثاقيل لم تختلف في جاهلية و لا اسلام. و الدينار مثقال شرعي، فهما متحدان وزناً؛ فلذا يعبّر في اخبار الزكاة تارة بالدينار و تارة بالمثقال.»

در ميان فقيهان ما، رضوان الله عليهم، و نيز ديگران، اختلافى در اين نيست كه وزن دينارها، همواره، در روزگار جاهليت و اسلام تا امروز يكسان است. به اين مطلب گروهى از علماى شيعه و سنى، تصريح كرده‌اند.

مرحوم علاّمه (ره) در كتاب نهايه مى‌گويد: مثقال دينارها در روزگار جاهليت و اسلام دگرگونى نپذيرفت. اين مطلب از رافعى نيز در شرح وجيز نقل شده است كه مى‌گويد: مثقال‌ها درجاهليت و اسلام فرق نكرده و دينار يك مثقال شرعى بوده، بنابراين وزن مثقال و دينار يكسان بوده، از اين روى، در روايات زكات، گاهى دينار و گاهى مثقال گفته شده است.

در رساله «الاوزان و المقادير» چنين نگاشته است:

«انّ الدنانير لم تتغيّر عما كانت عليه من عهد رسول اللّه(ص) و هذا ممّا اتفقت عليه العامة و الخاصّة؛ (١)

دينار، بى‌هيچ دگرگونى، همان گونه است كه در زمان پيامبر بود و اين مطلبى است كه سنى و شيعه برآنند. درباره درهم نيز سخنان فقيهان ما و ديگران آشكارا دلالت مى‌كند كه برابر با شش دانق[دانگ [بوده و هر ده درهم با هفت مثقال شرعى برابر است.

در كتاب الاوزان و المقادير، در تعريف درهم شرعى آمده:

«هو ستّة دوانيق كما عن صريح المقنعة و النهاية و المبسوط و الخلاف و ما تأخّر منها و كما في رسالة التحقيق و التنقيد»؛

درهم شش دانق است، چنانكه از صريح عبارت مقنعه، نهايه، مبسوط، خلاف و كتابهاى پس از آن بر مى‌آيد و در رساله التحقيق و التنقير نيز موجود است. در جواهر آمده:

«بلا خلاف أجده فيه.»

بى‌هيچ اختلافى كه بتوانم يافت.


(١)اين مطلب را نيز در رساله الاوزان و المقادير نقل كرده است.