رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣١٤ - هشدار در مورد يك آفت اخلاقى
مىشود با آنان همنشين مشويد و صبر كنيد تا به گفتوگوى ديگرى درآيند: فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتّى يَخُوضُوا فِي حَدِيث غَيْرِه. سپس تأكيد مىكند كه اگر اين دستورالعمل را مراعات نكرديد و رفتيد و با آنان همنشين شديد، شما نيز مثل آنها خواهيد شد: إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُم. در پايان نيز مىفرمايد همنشينى با چنين كسانى روح ايمان را در انسان تضعيف مىكند و او را به جرگه نفاق و منافقان وارد مىسازد؛ و بدانيد كه كفر و نفاق با يكديگر تفاوتى ندارند و سرانجامِ هر دو جهنم و دوزخ خواهد بود: إِنَّ اللهَ جامِعُ الْمُنافِقِينَ وَالْكافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعا.
اهميت اين مطلب به حدّى است كه غير از اين آيه كه خطاب به همه مؤمنان است، در آيهاى ديگر به طور خاص، شخص پيامبر(صلى الله عليه وآله) را مخاطب ساخته و همين مسأله را گوشزد مىكند:
وَإِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّى يَخُوضُوا فِي حَدِيث غَيْرِهِ وَإِمّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطانُ فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرى مَعَ الْقَوْمِ الظّالِمِين؛[١] و هرگاه كسانى را ديدى كه [به قصد تخطئه] در آيات ما فرو رفتهاند، از ايشان روى برتاب، تا در سخنى غير از آن درآيند. و اگر شيطان تو را [در اين باره]به فراموشى انداخت، پس از توجه، [ديگر] با آن قوم ستمكار منشين.
البته اين آيه از آن باب است كه مىگويند: به در بگو كه ديوار بشنود. روشن است كه شيطان بر پيامبر(صلى الله عليه وآله) مسلط نمىشود و او را بر آن حضرت راهى نيست. از اين رو، اين آيه نيز در واقع خطاب به مؤمنان است، با اين تفاوت كه با مخاطب ساختن پيامبر(صلى الله عليه وآله) خواسته تأكيد و اهميت فوقالعاده مطلب را برساند. در واقع «خوض در آيات الهى» يكى از مصاديق لغو است، و با توجه به اين وصف عبادالرحمان كه «وَإِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراما»، آنان از اين كار مبّرا و بركنار هستند. به عبارت ديگر، خود عبادالرحمان كه شأنشان اجلّ از اين است كه «خوض در آيات الهى» داشته باشند، اما غير از آن اگر عبورشان هم به كسانى افتاد كه سرگرم خوض در آياتند، با آنها همنشين نمىشوند. عبادالرحمان در چنين صحنهاى نيز، مانند هر لغو ديگرى، كسانى را كه به چنين كارى مبادرت مىورزند به حال خود وامىگذارند و مراقبند كه دامانشان به آلودگى آنها آلوده
[١] انعام (٦)، ٦٨.