رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٤ - دو مؤلفه مهم تقوا

كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند، كه براى آنان پاداشى تمام نشدنى است.

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً؛[١] بى گمان كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده اند، باغ هاى فردوس جايگاه پذيرايى آنان است.

مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَر أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِساب؛[٢] هر كس كار شايسته كند، چه مرد باشد يا زن، در حالى كه مؤمن باشد، پس آنان داخل بهشت مى شوند و در آن جا بى حساب روزى داده مى شوند.

عبارت «وَهُوَ مُؤْمِن» در اين آيه قابل توجه است و تأكيدى روشن است بر اين‌كه عمل صالح به تنهايى فايده ندارد و براى تأثير حتماً بايد «ايمان» هم به آن ضميمه شود.

فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا * إِلاّ مَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ؛[٣] آن گاه پس از آنان جانشينانى به جاى ماندند كه نماز را تباه ساخته و از هوس ها پيروى كردند، و به زودى [سزاى]گمراهى [خود] را خواهند ديد. مگر آنان كه توبه كرده و ايمان آورده و كار شايسته انجام دادند، كه آنان به بهشت در مى‌آيند.

فَأَمّا مَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً فَعَسى أَنْ يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِين؛[٤] اما كسى كه توبه كند و ايمان آورد و به كار شايسته پردازد، اميد است كه از رستگاران باشد.

همان‌گونه كه ملاحظه مى‌شود در تمامى آيات مذكور ايمان و عمل صالح در كنار هم آورده شده، و به روشنى از آنها استفاده مى‌شود كه براى رسيدن به نجات و سعادت و رستگارى، هر دوى ايمان و عمل صالحْ لازم و ضرورى‌اند.

در واقع، ايمان و عمل صالح كه قرآن به عنوان دو مؤلفه اصلى تقوا بر آنها تأكيد دارد، به دو ساحت و دو لايه وجود انسان مربوط مى‌شود. از يك نگاه مى‌توان دو لايه و دو