رستگاران - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٠٨ - « اداى امانت» ، وظيفه اى الهى و انسانى

در معناى اين آيه بايد دقت كرد كه مقصود از اين جمله كه: «از پيمان سؤال خواهد شد = إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْئُولا» اين نيست كه از خود عهد سؤال مى‌شود كه آيا به تو عمل شد يا خير؛ بلكه منظور اين است كه از انسان‌ها در مورد عهدهايشان سؤال مى‌شود كه آيا به آنها عمل كردند يا خير؟ به تعبير اصطلاحى، انسان است كه «مسؤول» است و مورد سؤال واقع مى‌شود، و «مسؤول عنه» و مورد سؤال، عهد و پيمان است. از اين رو اين آيه نظير آيه‌اى است كه مى‌فرمايد:

إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْئُولاً؛[١] همانا گوش و چشم و قلب، همه مورد پرسش واقع خواهند شد.

در اين آيه نيز منظور اين نيست كه از خود گوش و چشم مى‌پرسند كه چه شنيدى يا چه ديدى، بلكه مقصود اين است كه از انسان در مورد چشم و گوشش سؤال مى‌كنند، و از او بازخواست خواهند كرد كه چه ديدى و چه شنيدى. البته بحث شهادت اعضا و جوارح آدمى بر اعمال او در روز قيامت، امرى مسلّم و در جاى خود محفوظ است، اما اين آيه به آن مطلب اشاره ندارد و بحثش اين است كه از خود انسان در مورد اعضا و جوارحش سؤال مى‌كنند كه چگونه و در چه راهى و چه كارى آنها را به كار گرفته است. از اين رو معناى آيه «إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْئُولا» نيز اين نيست كه خود عهد را مخاطب قرار مى‌دهند و از آن سؤال مى‌كنند، بلكه مقصود اين است كه از انسان در مورد عهد و پيمان‌هايش سؤال مى‌كنند كه آيا به آنها پاى‌بند بوده است يا خير.

اميدواريم كه خداى متعال به همه ما توفيق دهد كه «صراط مستقيم» را بهتر بشناسيم و نسبت به عهدهايى كه با خدا، اولياى دين، مؤمنان و ساير مخلوقات داريم، همواره وفادار باشيم.