انسان کامل - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤
مثل کسی که دارای عقده روانی " تکبر " است . امروز ثابت شده است که تکبر ، واقعا بیماری است ، واقعا اختلال روحی و روانی است ، ولی آیا میشود یک دارو برای تکبر در داروخانه پیدا کرد ؟ آیا میشود انسان یک قرص بخورد و تکبرش از بین برود و تبدیل به یک انسان متواضع شود ؟ آیا میشود به یک انسان قسی القلب و جلاد مثل شمربن ذی الجوشن یک آمپول بزنند و یا یک قرص به او بدهند تا تبدیل به یک انسان عطوف ، مهربان و با شفقت و رحمت شود ؟ نه ، [ امکان ] معالجه برای او هست ولی معالجه او ، راه دیگری دارد . حتی گاهی بیماری جسمی از راه روانی معالجه میشود ، همچنانکه گاهی بیماری روانی از راه جسم معالجه میشود . مثلا یک بیماری ، واقعا جسمی است ولی با یک سلسله تلقینها و تقویتهای روحی که اینهم خودش داستانی دارد و یک مسأله عجیبی است [ معالجه میشود . این مطلب ] جزء دلایل قاطع بر این است که واقعا انسان ، موجودی است مرکب از تن و روان ، و روان انسان از تن استقلال دارد و یک تابع مطلق از تن نیست ، همچنانکه تن ، تابع مطلق از روان نیست ، این دو در یکدیگر اثر دارند . به قول حکما : النفس والبدن یتعا کسان ایجابا و اعدادا بدن در روان اثر میگذارد و روان در بدن ، و بدن کار مستقل از روان انجام میدهد و روان هم کار مستقل از تن انجام میدهد . این خودش دلیل بر این است که دستگاه روانی انسان ، خود یک دستگاه مستقل است . ما در صحبت از انسان کامل قبل از اینکه وارد [ اصل ] بحث شویم ، سخن از انسان سالم و انسان معیوب آوردیم . این مقدمه لازم