فطرت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٤
چیزی نیست ولی از بس این حرفها را همین جور قالبی تکرار میکنند ، عبارتهای خوبی قبلا ساخته و پرداختهاند و این عبارتها را تکرار میکنند ، و به عبارت دیگر از بس این حرفها را با عبارتهای خیلی زیبا تکرار میکنند ، کسی روی اینها فکر نمیکند که آیا این حرفها درست است یا نادرست . نظریه خاص ماکس مولر که توحید قبل از شرک وجود داشته ، نظریهای است که وجود دارد ولی پیرو زیاد ندارد ، اغلب نظریهشان این است که شرک قبل از توحید وجود داشته . البته با منطق دین و اسلام چنین است که توحید قبل از شرک وجود داشته ، یعنی شرک یک توحید منحرف شده است . نظریه اینها این است که شرک قبل از توحید وجود داشته ، ولی هر جا که تاریخ نشان میدهد که از بشر نشانهای هست که مسأله اشتراک اولیه را از روی نشانهها به دست آوردهاند و به عبارت دیگر هر جا که از بشر نشانهای پیدا شده ، از پرستش نشانهای هست . من این را دیگر به عنوان نقل نظریه دیگران نمیگویم ، به عنوان نظریه دینی و مذهبی چرا ، ولی به عنوان نظریه دیگران نمیگویم که [ هر جا از بشر نشانهای پیدا شده ] از " توحید " نشانهای هست . هر جا که از زندگی بشر - اعم از اشتراکی و غیر اشتراکی و اختصاصی - نشانهای هست ، از پرستش هم نشانهای هست . هنوز اثری از زندگی بشر به دست نیامده است که آثار پرستش در آن وجود نداشته باشد . - برخی گفتهاند که در دوران قبل از آتش اثری از پرستش دیده نشده است . این را من به این خصوصیات نمیدانم ، ولی میدانم که این