درس چهارم: حب و بغض فى اللّه‌ اگر دوستى ديگران براى سود اخروى و اجر معنوى باشد- نه براى سود مادى- «محبت فى اللّه» است. بالاتر از اين مرحله، آن است كه حتى اجر معنوى نيز مورد نظر نباشد، بلكه انگيزه محبت، صرفاً خدا باشد.
اين درجه بالاى محبت فى اللّه و يكى از آثار غلبه و شدت محبت خدا در قلب است كه انسان در اين حالت، نسبت به تمام وابستگان و منسوبان به محبوب حقيقى و كسانى كه در راه او قدم بر مى‌دارند و محبوب خدايند، فقط از آن جهت كه مرتبط با اويند، محبت دارد هر چند اميد آن ندارد كه خيرى از آنها به او مى‌رسد. «١» بدين سان، معنى «بغض فى اللَّه» هم روشن مى‌گردد. مقصود از بغض فى اللّه، دشمنى با افراد است به آن سبب كه دشمن خدايند. و از مسير اطاعت و عبادت حق‌تعالى دور گشته‌اند. اما آن دشمنى اى كه بر اساس كينه‌هاى شخصى و يا اغراض دنيوى باشد «بغض فى اللّه» نيست.
نكته قابل توجه اين كه اگر كسى «حب فى اللّه» دارد، بايد «بغض فى اللّه» نيز داشته باشد و اين دو ملازم يكديگرند؛ زيرا همان گونه كه اطاعت خدا موجب محبّت كسى مى‌شود، بايد معصيت وى نيز موجب دشمنى با او گردد.
ايمان و حبّ و بغض فى اللّه‌ فضيل بن يسار مى‌گويد:
از امام صادق (ع) پرسيدم كه آيا دوستى و دشمنى از ايمان است؟ حضرت فرمود: آيا