تا معلوم شود. و بعد از آن كه معلوم شد بايد تفريق كرد، نه از اين راه كه به زوج حرام ابدى است، بلكه از اين راه كه هر گاه زوجه من بعد اطاعت او كند اعانت براثم كرده است.
و بدان كه در صورتى كه (جاهل باشد به عده يا يه حرمت نكاح در عده و دخول واقع شود در عده) حرام ابدى مىشود جزما. و اما هر گاه دخول بعد عده واقع شود: اظهر در نظر حقير اين است كه منشأ حرمت ابدى نمىشود. چنان كه صريح كلام بعضى و ظاهر جماعتى است. و صاحب كفايه ظاهرا غفلت كرده است و اسناد داده است به اصحاب، اطلاق را.
٢١١: سؤال: هر گاه زوجه با وجود تمكين وعدم نشوز، شوهر او به سفر برود و مدتى غايب باشد. و زوجه به قرض كردن معيشت خود را بگذارند. و بعد از آن زوج در سفر بميرد. زوجه اداى دين خود را از مال زوج مىتواند كرد يا نه؟
جواب: بلى به قدر ايام نفقه غيبت زوج مادام حيات زوج، مستحق است كه از مال زوج مقدار نفقه ايام غيبت زوج را بگيرد.
٢١٢: سؤال: هر گاه زوجه زيد، زوج خود را بگويد كه (اطفال خود را خدمت نمىنمايم، شما خدمت بكنيد). وزيد مذكور را اوضاع نباشد كه خدمتكارى نگاه دارد. و خود كاسب باشد و هر گاه خود متوجه خدمت اطفال شود از كسب و تحصيل مؤنه باز مىماند. آيا در اين صورت سخن زينب مشار اليها شرعا مسموع مىباشد يا نه؟
جواب: زينب ظاهرا مىتوان اين سخن را بگويد، هر چند استحقاق حضانت هم با او باشد. به جهت آن كه دليلى بر وجوب حضانت عينا، بر مادر ثابت نيست. و در اين صورت هر گاه پدر فقير باشد و نتواند جمع كند ما بين تحصيل معيشت و خدمت كردن اطفال ، معيشت خود را مىتواند از وجوه صدقات بگذارند، يا خادمى از آن وجوه بگيرد. و اما اين كه حضانت بر پدر در اين صورت واجب عينى است يا كفائى آن هم خالى از اشكال نيست. و حضانت و پرستارى غير از نفقه و كسوه دادن است.
٢١٣: سؤال: هر گاه ضعيفه سر خود از جائى بيايد و ادعا نمايد كه من شوهر ندارم.
و بلا منازع باشد. مىتوان او را به جهت ديگرى عقد كرد يا نه؟.
جواب: بلى مىتوان. والله العالم.
٢١٤: سؤال: شخصى كه دو اسم داشته باشد، يكى مشهور و ديگرى غير مشهور، و غير مشهور اسم اصلى او باشد در حين عقد نكاح به كداميك از اين دو اسم بايد تلفظ

(٣٦٢)