ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٨٣ - ادب ابراهيم(ع) در احتجاج با قوم خود و در دعا و درخواستهايش از خداوند

(وَ لِوالِدَيَ‌) معلوم مى‌شود پدر و مادر نوح (ع) داراى ايمان بوده‌اند.(وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ) يعنى مؤمنين معاصرش.(وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ) يعنى همه اهل توحيد چه معاصرينش و چه آيندگان، زيرا آيندگان نيز امت او هستند. و تا قيام قيامت همه اهل توحيد، رهين منت اويند. آرى آن جناب اولين كسى است كه دعوت دينى خود را با كتاب و شريعت اعلام نمود، و پرچم توحيد را در بين مردم برافراشت، از همين جهت خداى سبحان او را به بهترين درودى ياد كرده و فرمود:(سَلامٌ عَلى‌ نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ)[١] آرى راستى درود بر اين پيغمبر كريم باد كه تا قيام قيامت هر كسى ايمان به خدا آورد يا عمل صالحى انجام دهد يا اسمى از خدا ببرد.

خلاصه تا زمانى كه از خير و سعادت در ميان بشر اسم و اثرى هست همه از بركت دعوت او و دنباله و اثر نهضت اوست (صلى اللَّه عليه و على سائر الانبياء المرسلين اجمعين).

[ادب ابراهيم (ع) در احتجاج با قوم خود و در دعا و درخواست‌هايش از خداوند]

از جمله آداب انبياء، ادبى است كه خداوند آن را از ابراهيم خليل (ع) در احتجاجش با قوم خود نقل كرده:(قالَ أَ فَرَأَيْتُمْ ما كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمُ الْأَقْدَمُونَ. فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِي إِلَّا رَبَّ الْعالَمِينَ. الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ. وَ الَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَ يَسْقِينِ. وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ. وَ الَّذِي يُمِيتُنِي ثُمَّ يُحْيِينِ. وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ. رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ. وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ. وَ اجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ. وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّينَ. وَ لا تُخْزِنِي يَوْمَ يُبْعَثُونَ)[٢].

دعائى است كه ابراهيم (ع) به خود و به پدرش مى‌كند و وعده‌اى را كه خدا به او داده، طلب مى‌نمايد، و اين در حالى بود كه تازه به نبوت مبعوث شده و هنوز از ايمان پدرش مايوس نشده بود ولى وقتى كه فهميد پدرش دشمن خدا است از او بيزارى جست، در اين دعا ابتدا پروردگار خود را ثناى جميلى مى‌كند، چنان كه ادب عبوديت هم همين را اقتضا مى‌كند.

و اين ثنا نيز اولين ثنائى مفصلى است كه خداوند از وى حكايت كرده، و آن ثنائى كه قبلا از او

[١] سلام و تحيت باد بر نوح در ميان جهانيان. سوره صافات آيه ٧٩.

[٢] هيچ متوجه شديد كه چه چيزهايى مى‌پرستيديد؟! من همه آن معبودها را دشمن خود مى‌دانم مگر پروردگار عالميان را كه مرا آفريد و هم او هدايتم خواهد كرد، پروردگارى كه مرا غذا و آب مى‌خوراند، و وقتى بيمار شوم بهبوديم مى‌بخشد. پروردگارى كه مرا مى‌ميراند و سپس زنده‌ام مى‌كند، پروردگارى كه اميدوارم خطاياى مرا در روز جزا بيامرزد، پروردگارا! مرا حكمى ببخشاى و به صالحين ملحقم ساز، و براى من در ميان آيندگان نام نيك و ذكر جميلى مرحمت فرما و مرا از ورثه بهشت نعيم قرار ده، و پدر مرا بيامرز كه وى از گمراهان بود، و مرا در روزى كه همه مبعوث مى‌شوند رسوا مساز. سوره شعراء آيه ٧٥- ٨٦.