ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٨ - چهار دسته آيات شريفه در باره ولايت تكوينى خدا، ولايت تشريعى خدا، ولايت رسول الله

خداى تعالى واجب كرده است اطاعت او نيز بدون قيد و شرط واجب است. پس برگشت ولايت آن حضرت بسوى ولايت تشريعى خداوند عالم است، به اين معنا كه چون اطاعت خداوند در امور تشريعى واجب است و اطاعت رسول خدا ٦ هم اطاعت خداست پس رسول خدا مقدم و پيشواى آنان و در نتيجه ولايت او هم همان ولايت خداوند خواهد بود. كما اينكه بعضى از آيات گذشته مانند آيه‌(أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ) و آيه‌(وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ ...) و آياتى ديگر به اين معنا تصريح مى‌كردند.

٤- و اما قسم چهارم يعنى آياتى كه همين ولايتى را كه دسته سوم براى رسول خدا ثابت مى‌نمود براى امير المؤمنين، على بن ابى طالب (ع) ثابت مى‌كند و آنان آيات يكى همين آيه مورد بحث ما است كه بعد از اثبات ولايت تشريع براى خدا و رسول با واو عاطفه عنوان الذين آمنوا را كه جز بر امير المؤمنين منطبق نيست به آن دو عطف نموده و به يك سياق اين سخن ولايت را كه گفتيم در هر سه مورد ولايت واحده‌اى است براى پروردگار متعال، البته بطور اصالت و براى رسول خدا و امير المؤمنين (ع) بطور تبعيت و به اذن خدا ثابت مى‌كند.

و اگر معناى ولايت در اين يك آيه نسبت به خداوند غير از معناى آن نسبت به‌(الَّذِينَ آمَنُوا) بود صرفنظر از اينكه اين يك نحوه غلط اندازى و باعث اشتباه بود علاوه بر اين، جا داشت كلمه ولايت را نسبت به الذين تكرار كند، تا ولايت خدا به معناى خود و آن ديگرى هم به معناى خود استعمال شده باشد و اشتباهى در بين نيايد. كما اينكه نظير اين مطلب در اين آيه رعايت شده است:(قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ)[١]: همانطورى كه مى‌بينيد لفظ يؤمن را تكرار كرده براى اينكه هر كدام معناى بخصوصى داشت و نيز نظير اين مطلب در آيه‌(أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ) در جزء سابق گذشت. علاوه بر اين، خود لفظ وليكم با اينكه مفرد است به مؤمنين نسبت داده شده، و اگر مقصود از آن غير از ولايت منسوب به خدا و رسول بود بايد در اين باره الذين آمنوا مى‌فرمود، و مفسرين هم به همين جور آيه را توجيه كرده‌اند، يعنى ولايت را به يك معنا گرفته و گفته‌اند در خداى تعالى بطور اصل و در غير او به تبع مى‌باشد.

پس از آنچه تا كنون گفته شد بدست آمد كه حصرى كه از كلمه انما استفاده‌

[١] مى‌گويند: او- رسول اللَّه- گوش است. بگو اگر گوش و تصديق كننده دو سخنى است بارى گوش خوبى است براى شما چه تصديق مى‌كند خدا را و تصديق مى‌كند مؤمنين را. سوره توبه آيه ٦١.