يا از اين جهت تملك مى‌كردند كه خصوصياتى كه در آنان بوده آنان را بر اين مى‌داشت كه خيال كنند كه ما فوق افراد مجتمعند و افراد هم پايه و هم وزن و در منافع شريك آنان نيستند و حق دارند كه در جامعه حكمرانى نموده و از هر لذتى لب لباب آن را به خود اختصاص دهند و در نفوس افراد مجتمع همه رقم دخل و تصرف نموده حتى آنان را زير يوغ بردگى خود درآورند، پس معلوم شد اصل اساسى در مساله برده‌گيرى همان حق اختصاص و تملك على الاطلاقى بوده كه انسان‌هاى زورمند براى خود قائل بوده‌اند، و نيز معلوم شد كه اين روش ناپسند را نسبت به طائفه مخصوصى اجرا نمى‌كردند، بلكه هر ضعيفى را بدون استثنا محكوم به رقيت خود مى‌دانستند، تنها كسانى مستثنا بودند كه مثل خودشان زورمند و در وزن اجتماعى هم سنگ‌شان باشند، از اينان گذشته هيچ مانعى از برده گرفتن بقيه افراد مجتمع برايشان نبود، و عمده اين بقيه سه طائفه بودند: ١- دشمنانى كه با آنان سر جنگ داشتند ٢- فرزندان خرد و ضعيف آنان و هم چنين زنان نسبت به اولياى خودشان ٣- هر مغلوب ذليلى نسبت به غالب عزت يافته خود.

[سير تاريخى برده گيرى‌]

٣- سير تاريخى برده‌گيرى: گر چه تاريخ شيوع سنت برده‌گيرى در مجتمع بشرى در دست نيست، ليكن چنين بنظر مى‌رسد كه اين سنت نخست در باره اسراى جنگى معمول و سپس در باره زنان و فرزندان عملى شده باشد، براى اينكه آن مقدار كه در تاريخ امم قوى و جنگى به قصص و حكايات و قوانين و احكام مربوط به سنت برده‌گيرى اسراى جنگى برمى‌خوريم به داستانهاى برده‌گيرى زنان و فرزندان برنمى‌خوريم.

اين سنت در بين جميع ملل و امم متمدن قديم مانند هند، يونان، روم و ايران و همچنين در بين اديان آسمانى آن روز مثل دين يهود و نصارا- به طورى كه از انجيل و تورات استفاده ميشود- رواج داشته است، تا اينكه اسلام ظهور نموده و پس از انفاذ و امضاء اصل اين سنت تضييقات زيادى در دائره آن و اصلاحاتى در احكام و قوانين آن كرد، تا اينكه در اثر آن تضييقات اسلام، سرانجام اين سنت به اينجا كشيد كه در هفتاد سال قبل در كنفرانس بروكسل به طور كلى لغو گرديد.

فردينان توتل در معجم خود كه در باره اعلام شرق و غرب نوشته در صفحه ٢١٩ مى‌گويد: مساله برده‌گيرى در بين ملل قديم شايع بود، و اين برده‌ها از همان اسراى جنگى و طوائف مغلوبه بودند، و اين روش در بين يهود و يونانيها و روميها و عرب جاهليت و همچنين در