ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٤٤٧ - رواياتى در معناى حفدة و در تطبيق جمله من يأمر بالعدل بر امير المؤمنين و ائمه
هفتاد و پنج سالگى است، و از رسول خدا ٦ هم همين معنا روايت شده[١].
مؤلف: اين روايت را در الدر المنثور از طبرى از على (ع) نقل كرده و نيز از ابن مردويه از انس از رسول خدا ٦ حديث مفصلى روايت كرده كه دلالت دارد بر اينكه ارذل العمر، صد سال است[٢].
[رواياتى در معناى حفدة و در تطبيق جمله:(مَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ) بر امير المؤمنين و ائمه :]
و در تفسير عياشى از عبد الرحمن اشل از امام صادق (ع) روايت كرده كه در ذيل آيه(وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً) فرموده: حفدة پسران دخترند، و ما حفدة رسول خدا هستيم[٣].
و در همان كتاب از جميل بن دراج از امام صادق (ع) روايت كرده كه در باره حفدة فرمودند: به معناى ياوران از فرزندانند[٤].
و در مجمع البيان در معناى حفدة فرموده: خويشانى است كه دختر از راه ازدواج بدست مىآورد، و اضافه كرده است كه اين معنا از امام صادق (ع) روايت شده[٥].
مؤلف: بطورى كه در سابق بيان كرديم منافاتى ميان اين روايات نيست.
و در تهذيب به سند خود از شعيب عقرقوفى از امام صادق (ع) در خصوص طلاق عبد و نكاحش روايت كرده كه فرمود: (برده) طلاق و نكاح ندارد، آيا نشنيدى كلام خداى تعالى را كه مىفرمايد:(عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ) يعنى قادر بر طلاق و نكاح نيست مگر به اذن مولايش[٦].
مؤلف: در اين معنا عدهاى از روايات ديگر از طرق شيعه رسيده است.
و در تفسير قمى[٧] در ذيل آيه(هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَ مَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ) از امام (ع) روايت كرده كه فرمود: چطور با هم برابرند و حال آنكه منظور از كسى كه امر بعدل مىكند امير المؤمنين و ائمه (ع) هستند؟.
و در تفسير برهان از ابن شهر آشوب از حمزة بن عطاء از امام ابى جعفر (ع) روايت كرده كه در ذيل آيه:(هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَ مَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ ...) فرموده:
[١] مجمع البيان، ج ٦، ص ٣٧٢.
[٢] الدر المنثور، ج ٤، ص ١٢٤.
[٣] ( ٣ و ٤) تفسير عياشى، ج ٢، ص ٢٦٤، ح ٤٦ و ٤٧.
[٤] ( ٣ و ٤) تفسير عياشى، ج ٢، ص ٢٦٤، ح ٤٦ و ٤٧.
[٥] مجمع البيان، ج ٦، ص ٣٧٣.
[٦] تهذيب، ج ٧، ص ٣٤٧، ح ١٤٢١.
[٧] تفسير قمى، ج ٢، ص ٣٨٧.