و نيز به دليل رواياتى كه داشت ترتيب مصاحف ساير اصحاب با ترتيب در جمع اول و دوم مغايرت داشته، مثلا روايتى كه مى‌گويد مصحف على (ع) بر طبق ترتيب نزول مرتب بوده و چون اولين سوره‌اى كه نازل شد سوره علق بود در قرآن على (ع) هم اولين سوره، سوره علق و بعد از آن مدثر و بعد از آن نون، آن گاه مزمل، آن گاه تبت، پس از آن تكوير و بدين طريق تا آخر سوره‌هاى مكى و بعد از آنها سوره‌هاى مدنى قرار داشته است. و اين روايت را صاحب‌[١] الاتقان از ابن فارس نقل كرده.

و در تاريخ يعقوبى ترتيب ديگرى براى مصحف آن جناب ذكر شده است‌[٢].

و از ابن‌[٣] اشته نقل كرده كه او- در كتاب المصاحف- به سند خود از ابى جعفر كوفى ترتيب مصحف ابى را نقل كرده كه به هيچ وجه شباهتى با قرآنهاى موجود ندارد.

و همچنين وى به سند خود از جرير بن عبد الحميد ترتيب مصحف عبد اللَّه بن مسعود را نقل كرده كه با قرآنهاى موجود مغايرت دارد. عبد اللَّه بن مسعود اول از سوره‌هاى طولانى شروع كرده و پس از آن سوره‌هاى صدى و آن گاه مثانى و آن گاه مفصلات را آورده،[٤] و حال آنكه قرآنهاى موجود اينطور نيست‌[٥].

در مقابل اين قول كه ما اختيار كرديم قول بسيارى از مفسرين‌[٦] است كه گفته‌اند ترتيب سوره‌هاى قرآن توقيفى و به دستور رسول خدا ٦ بوده، و آن جناب به اشاره جبرئيل و به امر خداى تعالى دستور داده تا سوره‌هاى قرآنى را به اين ترتيب بنويسند. حتى بعضى‌[٧] از ايشان آن قدر افراط كرده كه در ثبوت اين مطلب ادعاى تواتر نموده‌اند. ما نمى‌دانيم اين اخبار متواتر كجاست كه به چشم ما نمى‌خورد. روايات اين باب همان بود كه ما عمده آن را نقل كرديم و در آنها اثرى از اين حرف نبود.

[١] الاتقان، ج ١، ص ٦٢.

[٢] تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ١٣٥.

[٣] ( ٣ و ٤) الاتقان، ج ١، ص ٦٤.

[٤] ( ٣ و ٤) الاتقان، ج ١، ص ٦٤.

[٥] قرآن‌هاى موجود در بين مسلمين در اين عصر ترتيب فصولش همانطور است كه قرآن عبد اللَّه بن مسعود بود، يعنى در اين قرآنها نيز اول سوره‌هاى طولانى و سپس سوره‌هاى صد آيه و آن گاه مثانى، و در آخر مفصلات قرار گرفته ليكن باز با قرآن ابن مسعود از نظر تقدم و تاخر سوره‌هاى هر فصلى مغايرت دارد.( مترجم)

[٦] الاتقان، ج ١، ص ٦٢، روح المعانى، ج ١، ص ٢٦، مجمع البيان، ج ١، ص ١٥.

[٧] الاتقان، ج ١، ص ٦٢.