ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٩١ - نقل ورد سخن آلوسى كه در روايتى كه بنا بر آن مراد از شجره خبيثه بنى اميهاند مناقشه كرده

اميه انكار شده است، از آن جمله: ابن مردويه از عدى بن حاتم نقل كرده كه گفت:

رسول خدا ٦ فرمود: خداى تعالى مردم را زير و رو كرده، و عرب را از همه بهتر ديد، و عرب را زير و رو كرده، قريش از همه بهتر بوده و قريش بهترين فاميل عرب بودند، و شجره مباركه‌اى كه خدا در باره‌شان فرموده:(مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ) هم ايشان هستند، زيرا بنى اميه نيز از قريش بودند[١].

اين سخن خيلى عجيب است، براى اينكه اگر يك امت و يا فاميلى مبارك باشند معنايش اين نيست كه همه آنها و همه دودمان‌هايى كه از آنها منشعب مى‌شوند مبارك باشند، پس روايت آلوسى به فرضى كه صحيح باشد، بيش از اين دلالت ندارد كه قريش شجره مباركه است، و اما اينكه آيا همه شاخه‌هاى منشعب از آن، و حتى بنى عبد الدار، و همه افراد ايشان، كه ابى جهل يكى و ابى لهب يكى ديگر از ايشان است، مبارك باشند از كجا روشن مى‌شود؟ پس اين چه ملازمه است كه آلوسى ميان شجره طيبه بودن قريش و طيب بودن همه فروع آن حتى فاسدهايشان ادعا نموده است وانگهى همين ابن مردويه از عايشه روايت كرده كه او به مروان بن حكم گفت: من از رسول خدا ٦ شنيدم، كه به پدرت و جدت مى‌فرمود: شما شجره ملعونه در قرآن هستيد.[٢] تفسير نويسانى از قبيل طبرى و ديگران، از سهل بن ساعد، و عبد اللَّه بن عمر و يعلى بن مره و حسين بن على، و سعيد بن مسيب، نقل كرده‌اند: كه منظور از آيه‌(وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ) بنى اميه هستند[٣].

و عين عبارت سعد اين است كه رسول خدا ٦ در خواب ديد، كه بنى فلان، مانند ميمونها بر منبرش جست و خيز مى‌كنند، بسيار ناراحت شد، و ديگر كسى او را خندان نديد تا از دار دنيا رحلت نمود، و بعد از اين خواب بود كه آيه مزبور نازل شد.

و بزودى اين روايت را از عمر و از على (ع) در تفسير آيه‌(الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً) كه گفته است، منظور از آن، فاجرترين دودمان قريش يعنى‌

[١] روح المعانى، ج ١٣، ص ٢١٥.

[٢] روح المعانى، ج ١٥، ص ١٠٧.

[٣] تفسير طبرى، ج ١٥، ص ٧٩.