ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٣٤ - بحث روايتى(رواياتى در باره تبديل زمين در قيامت در ذيل آيه يوم تبدل الأرض غير الأرض

حميم بازشان نمى‌دارد، آن وقت محشر، محشريان را از خوردن باز مى‌دارد؟[١].

مؤلف: اينكه فرمود: زمين مبدل به نانى پاكيزه مى‌شود احتمال دارد از باب تشبيه باشد هم چنان كه از خبرى كه اينك مى‌خوانيد همين معنا بر مى‌آيد.

در ارشاد مفيد و احتجاج طبرسى از عبد الرحمن بن عبد اللَّه زهرى، روايت آمده كه:

زمانى هشام بن عبد الملك به زيارت خانه خدا آمده بود، وقتى وارد مسجد الحرام شد تكيه بر دست پسر سالم، غلام خود كرده بود، و اتفاقا امام باقر (ع) هم در مسجد نشسته بود. سالم غلام هشام به او گفت: يا امير المؤمنين! اين محمد بن على است كه اينجا نشسته. گفت: اين همانست كه مردم عراق مفتون و شيفته اويند؟ گفت آرى.

گفت: نزد او برو و بگو امير المؤمنين مى‌گويد مردم در قيامت تا تمام شدن حساب چه مى‌خورند و چه مى‌آشامند؟ امام باقر (ع) فرمود: مردم در سرزمينى محشور مى‌شوند كه مانند قرص نانى پاكيزه است و در آن نهرها جارى است، هم مى‌خورند و هم مى‌آشامند تا حسابها پايان پذيرد.

راوى مى‌گويد: هشام از شنيدن اين پاسخ خوشحال شد و پنداشت كه مى‌تواند با يك اشكال ديگر بر آن جناب غلبه كند. گفت اللَّه اكبر! برو بگو آن روز موقف محشر كجا مى‌گذارد كسى به فكر خوردن و آشاميدن بيفتد؟ امام باقر در پاسخ واسطه فرمود: آتش سخت‌تر است يا موقف حساب؟ اهل آتش غذا مى‌چشند و آشاميدنى مى‌آشامند، و عذاب آتش از اين كار بازشان نمى‌دارد، به اهل بهشت خطاب مى‌كنند كه براى ما آب و يا از آن نعمت‌ها كه خدا روزيتان كرده بياوريد. هشام بعد از شنيدن اين جواب ساكت شد و ديگر نتوانست چيزى بگويد[٢].

و در الدر المنثور است كه: ابن مردويه از افلح غلام ابى ايوب، روايت كرده كه گفت: مردى از يهود نزد رسول خدا ٦ آمد و از معناى آيه‌(يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ) پرسش كرد و گفت: آن چيزى كه زمين به آن عوض مى‌شود چيست؟ فرمود قرص نانى است. يهودى گفت: پدرم فدايت باد! در مكة است؟

رسول خدا ٦ خنديد آن گاه فرمود: خدا يهود را بكشد! هيچ ميدانيد معناى در مكة چيست؟ در مكة به معناى نان خالص و يا مغز نان است.[٣]

[١] تفسير نور الثقلين، ج ٢، ص ٥٥٥ بنقل از كافى.

[٢] احتجاج طبرسى، ج ٢، ص ٥٨.

[٣] الدر المنثور، ج ٤، ص ٩١.