گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٦ - ٣٧ نعمتهاى الهى
مىگيرد، آنها كه ناسپاسى مىكنند با زبان حال مىگويند ما لايق اين نعمت نيستيم و حكمت خداوند ايجاب مىكند كه اين نعمت را از آنها بگيرد و آنها كه شكر نعمت را بجا مىآورند در واقع مىگويند ما لايق و شايستهايم، نعمت را بر ما بيفزا، لذا در حديثى امام باقر عليه السلام مىفرمايند:
«ما أنْعَمَ اللَّهُ على عَبدٍ نِعمةً فشَكَرَها بِقَلْبِهِ إلّااستْتَوْجَبَ المَزِيدَ بِها قَبْلَ أنْ يَظْهَرَ شُكْرُهُ عَلى لِسَانِه؛
كسى كه قلباً شكر نعمت كند پيش از آن كه به زبان شكر گويد، لياقت خود را براى افزايش نعمت ثابت كرده است». [١]
به عبارت ديگر انسان در زندگى از سه حال خارج نيست يا گرفتار مصيبتى مىشود، يا نعمتى به او مىرسد كه از نگهدارى آن بيم دارد، يا گناه و لغزشى از او سر مىزند، كه داروى هر كدام از اينها در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده است كه مىفرمايند:
«ثَلاثٌ لايَضُرُّ مَعَهُنَّ شَىٌ، الدُّعاءُ عِنْدَ الكَرْبِ، وَالإسْتِغْفار عِنْدَ الذَّنْبِ، وَالشّكر عِنْدَ النِّعْمَةِ
؛ سه چيز است كه با وجود آن چيزى به انسان زيان نخواهد رسانيد، دعا به هنگام حوادث سخت، و استغفار به هنگام گناه، و شكر به هنگام نعمت». [٢] كه مشكلات به وسيله دعا از بين مىرود، و آثار گناه به وسيله استغفار پاك مىشود، و تثبيت نعمتها به وسيله شكرگذارى انجام مىگيرد.
سؤالى كه به ذهن مىآيد اين است كه چكار كنيم تا نعمتهاى خدادادى باقى بماند؟ جوابش در آيات و روايات آمده كه خلاصه آن را مىآوريم.
عوامل پايدارى نعمتها: ١. ايمان ٢. پرهيزكارى ٣. بذل و بخشش نعمتها ٤. صرفهجويى و قناعت.
عوامل از بين رفتن نعمتها: ١. كفران نعمت ٢. انفاق و نداشتن بخشش ٣. به كار بردن نعمت در معصيت خداوند ٤. مصرف بىرويه واسراف ٥. عدم نيكوكارى.
[١]. مستدرك الوسائل، ج ٢، ص ٣٩٩
[٢]. اصول كافى، ج ٢، ص ٩٤