گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٩ - ٢٦ زنده كردن و ميراندن دل
زيادهگويى نكنيد، زيرا زيادهگويى در غير ياد خدا، موجب سخت دلى مىشود و دورترين مردم از خدا، انسان سخت دل است». [١]
امام على عليه السلام فرموده است:
«ما جَفَّتِ الدُّمُوعُ إلّالِقَسْوَةِ القُلوبِ، وَما قَسَتِ القُلوبُ إلّالِكَثَرَةِ الذُّنُوب
؛ اشكها نخشكيد مگر به سبب سخت شدن دلها و دلها سخت نشد مگر به سبب فزونى گناه». [٢]
و در روايات ديگر عواملى مثل: شنيدن لهو، بسيارى مال و ثروت، نگاه كردن به شخص بخيل و ترك عبادت را باعث قساوت دانستند.
٤. آنچه قلب را صيقل مىدهد؛ رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايند:
«إنّ هَذِهِ القلوبَ تَصْدَأُ كما يَصدأ الحديدُ إذا أصابَه الماءُ. قيلَ: وما جَلاؤُها؟ قال: كَثْرَةُ ذِكْرِ الموتِ وَتِلاوَةِ القرآنِ
؛ همچنان كه اگر آهن آب به آن برسد زنگ مىزند، اين دلها نيز زنگار مىبندد. عرض شد: صيقل دادن آنها به چيست؟ فرمود: بسيار به ياد مرگ بودن و تلاوت قرآن». [٣]
امام صادق عليه السلام فرموده است:
«إنَّ لِلقُلوبِ صَدأً كَصَدأِ النُّحاسِ، فَاجلُوها بِالإستِغْفارِ
؛ دلها نيز همچون مس زنگار مىبندد، پس آنها را با استغفار صيقل دهيد». [٤]
٥. اقسام قلب: تعبيرات در اين زمينه گوناگون است. امام صادق عليه السلام فرموده است:
«القُلُوبُ أرْبَعةٌ: قلبٌ فيهِ نفاقٌ وإيمانٌ، وقَلبٌ مَنْكوسٌ، وقَلْبٌ مَطْبوعٌ، وقَلْبٌ أزْهَرُ أنْوَرُ ... وأمّا الأزْهَرُ فَقَلْبُ المُؤمِنِ ...
؛ قلبها چهارگونه است: قلبى كه در آن نفاق و ايمان است، و قلبى كه وارونه است، و قلبى كه مهر بر آن خورده، و قلبى
[١]. ميزان الحكمه، ج ٨، ص ٢٣٩
[٢]. علل الشرايع، ص ٨١
[٣]. كنز العمال، به نقل از ميزان الحكمه، ج ٨، ص ٢٤٧
[٤]. عدة الداعى، ص ٢٤٩