گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٠ - ٣٦ شناخت حق
مدينه گرفت و هنگام كنارهگيرى از معركه توسط يكى از ياران احنف بن قيس به نام «عَمْرو بن جُرموز» كشته شد، به اين صورت كه او را تعقيب كرد و وقتى زبير در نيمه راه براى نماز ايستاد از پشت سر به او حمله كرد و او را كشت.
آمار كشتهها مختلف ذكر شده كه بين ٢٥ و ١٤ هزار نفر است. [١]
در جنگ جمل مردم سه دسته شدند، عدّهاى اصحاب على عليه السلام و در ركاب آن حضرت بودند و عدّهاى همراه طلحه و زبير و عايشه بودند، و يك عدّه از مقدّسنماها بىطرف بودند افرادى مثل حسن بصرى، سعد وقّاص، عبداللَّه بن عُمر، محمّد بن سلمه و اسامة بن زيد كه در جنگ شركت نكردند. وقتى بعضى از اين افراد خدمت حضرت على عليه السلام رسيدند فرمود چرا در جنگ شركت نكرديد؟
گفتند: ما ديديم طلحه و زبير از اصحاب بافضيلت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و همسر رسول خدا در آن طرف قرار دارند صلاح نديديم كه در صف مقابل آنها باشيم، امام به آنها فرمود: شما حق را با افراد نشناسيد بلكه حق را از ريشههايش بشناسيد، افراد شايد اشتباه كنند، شما ببينيد كتاب و سنّت چه مىگويند؛ يعنى اگر نص معيار باشد پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مرا تعيين كرده و اگر بر فرض هم نصى نباشد، مردم با من بيعت كردند حتّى طلحه و زبير هم بيعت كردند چگونه مىشود بىطرف باشيد.
پس از جنگ جمل، على عليه السلام در محلى عبور مىكرد، ديد حسن بصرى [٢] در آنجا وضو مىگيرد، فرمود: اى حسن، درست وضو بگير، چرا قناعت مىكنى و وضو را پُرآب نمىگيرى؟ حسن در پاسخ گفت: اى اميرمؤمنان تو ديروز (در جنگ جمل) مسلمانان را كشتى كه گواهى به يكتايى خدا و رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله
[١]. فروغ ولايت، ص ٤١٧
[٢]. او يكى از زاهدان هشتگانه معروف بود كه زمان على عليه السلام تا زمان امام باقر عليه السلام را درك كرد، او فردى منحرفو زاهدنماى كجانديش بود و ٨٩ سال عمر كرد