گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٠ - ٣٥ سه دستور اخلاقى (شجاعت، حياء و فرصت)
اختيار ما قرار داده فرصت زندگى كردن است؛ بزرگان ما از اين عمر و فرصت حدّاكثر استفاده را مىكردند.
امام على عليه السلام در حديثى ساعات شبانه روز ما را به سه قسمت تقسيم مىكند:
«لِلْمُؤْمِنِ ثَلاثُ سَاعاتٍ: فَساعَةٌ يُناجِي فيهَا رَبَّهُ، وَساعَةٌ يَرُمُّ مَعاشَهُ، وَساعَةٌ يُخَلِّى بَيْنَ نَفْسِهِ وَبَيْنَ لَذَّتِها فيما يَحِلُّ وَيَجْمُلُ
...؛ انسان مؤمن زندگى خود را به سه بخش تقسيم مىكند، بخشى را صرف مناجات با پروردگارش مىنمايد، و بخشى را در طريق تأمين و اصلاح معاش زندگى به كار مىگيرد، و بخش سوم را براى استراحت و بهرهگيرى از لذّتهاى حلال و دلپسند، انتخاب مىكند، و براى انسان خردمند، صحيح نيست كه حركتش جز در يكى از اين سه مورد باشد ...». [١]
معناى حديث اين است كه شخص با ايمان، هرگز عمرش را در راه حرام و بيهوده مصرف نمىكند.
انسان بايد بداند كه زندگى او توأم با رنج و مشقت است، از آن لحظهاى كه نطفهاش در رحم قرار مىگيرد، مراحل زيادى از مشكلات را طى مىكند تا متولد شود و بعد از تولد در دوران طفوليت و جوانى و بعد پيرى مواجهه با انواع مشقتها و رنجهاست كه قرآن به اين نكته اشاره مىكند و مىفرمايد: «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فى كَبَدٍ»؛ [٢] كه ما انسان را در رنج آفريديم (و زندگى او پر از سختى است)». هم زندگى او توأم با رنج است هم اطاعت فرمان پروردگار توأم با سختىهاست. لذا امام على عليه السلام مىفرمايند:
«إِنَّ الْجَنَّةَ حُفَّتْ بِالْمَكَارِهِ وَإنَّ النَّارَ حُفَّتْ بِالشَّهَوَاتِ
؛ بهشت در ميان ناملايمات پيچيده شده و دوزخ در لابهلاى شهوات». [٣] و در قرآن به سه روز مشكل در سرنوشت انسان اشاره شده كه زمان
[١]. نهج البلاغه، حكمت ٣٩٠
[٢]. سوره بلد، آيه ٤
[٣]. نهج البلاغه، خطبه ١٧٦