گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٤ - ٣٥ سه دستور اخلاقى (شجاعت، حياء و فرصت)
درباره حضرت ابراهيم عليه السلام در آيات ٥١ تا ٥٨ سوره انبيا و درباره موسى بن عمران در آيه ١٠ سوره نمل و درباره قوم طالوت در آيات ٢٤٩ و ٢٥٠ سوره بقره و درباره ياران پيامبر صلى الله عليه و آله در آيات ١٧٣ و ١٧٥ سوره آل عمران سخن گفته است. شجاعت ابراهيم عليه السلام در برابر بتپرستان لجوج و متعصّب، شجاعت موسى بن عمران عليه السلام در برابر فرعون و فرعونيان و شجاعت قوم طالوت در برابر جالوت و شجاعت ياران پيامبر صلى الله عليه و آله در جنگهاى مختلف صدر اسلام در اين آيات بيان شده است.
روايات در مذمّت ترس و بزدلى فراوان است.
امام على عليه السلام فرمودهاند:
«الْجُبْنُ مَنْقَصَةٌ
؛ بزدلى كاستى است». [١]
امام باقر عليه السلام فرمودند:
«لا يَكُونُ المؤمنُ جَباناً
؛ انسان با ايمان ترسو نيست». [٢]
و نيز امام على عليه السلام مىفرمايند:
«لَا تُشْرِكَنَّ في رَأْيِكَ جَبَاناً يُضْعِفُكَ عَنِ الأمْرِ وَيُعَظِّمُ عَلَيْكَ مَا لَيْسَ بِعَظِيمٍ؛
هرگز با انسان ترسو مشورت نكن چرا كه تو را از كارهاى مهم باز مىدارد، و موضوعات كوچك را در نظر تو بزرگ جلوه مىدهد». [٣]
اين نكته را بايد توجّه داشت كه ترس دو قسم است يكى معقول و يكى نامعقول. ترس از چيزهايى كه واقعاً خطرناك است از پديدههاى طبيعى و روحى انسان است چون اگر از چيزهاى خطرناك نترسد و در مقابل هر چيز بىپروا باشد، زندگى خود را از دست خواهد داد. ترس مذموم آن است كه انسان از عوامل بترسد كه در خور ترسيدن نيست و از دست زدن به هر كارى واهمه داشته باشد كه اين نوع ترس مايه عقبماندگى او خواهد شد و انسان را از كارهاى
[١]. نهجالبلاغه، حكمت ٣
[٢]. بحارالانوار، ج ٧٢، ص ٣٠١
[٣]. غرر الحكم، ح ١٠٣٤٩