گفتار معصومين( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٨ - ٣٥ سه دستور اخلاقى (شجاعت، حياء و فرصت)
تعجّب كرد و عرض كرد چرا مرا آزاد كردى؟ رسول خدا فرمود: جبرئيل از سوى خدا اين خبر را به من داده است كه تو داراى پنج صفت هستى كه خدا و رسولش آن را دوست دارند،
«الْغِيْرَةُ الشَّديدَةُ عَلى حَرَمِكَ، وَالسَّخاءُ، وَحُسْنُ الْخُلْقِ، وَصِدْقُ اللِّسانِ وَالشَّجاعَةِ
؛ غيرت شديد نسبت به ناموست، سخاوت، حسن خلق، راستگويى و شجاعت». [١] هنگامى كه آن مرد اسير آزاد شده اين سخن را شنيد اسلام آورد.
نكته دوم:
درباره شرم و حياست كه دو معنا دارد يكى اينكه انسانهايى كه بىجهت شرم مىكنند و خجالت مىكشند در زندگى محرومند. در حديثى امام على عليه السلام مىفرمايند:
«قُرِنَ الحياءُ بِالْحِرمانِ
؛ كمرويى با محروميت قرين است». [٢]
اين نوع حيا جلوى پيشرفت انسان را مىگيرد. در حديث ديگرى همان حضرت فرموده است:
«الحَياءُ يَمنَعُ الرِّزْقَ
؛ كمرويى مانع روزى است». [٣]
يك معناى ديگرى هم حديث مورد بحث دارد كه اشخاصى داراى حيا و شرم ممدوح و پسنديده هستند بايد تن به محروميتهايى بدهند يعنى شخص باحيا آن آزادى را كه يك فرد معمولى دارد، ندارد بلكه محدوديتهايى براى او وجود دارد.
درباره خود شرم و حيا روايات فراوان است كه نمونههايى را ذكر مىكنيم:
امام على عليه السلام مى فرمايند:
«الحياءُ سَبَبٌ إلى كُلِّ جَميلٍ
؛ شرم وسيله رسيدن به هر
[١]. بحارالانوار، ج ١٨، ص ١٠٨
[٢]. غرر الحكم، ح ٦٧١٤
[٣]. غرر الحكم، ح ٢٧٤