پيامبر اعظم از نگاه قرآن و اهل بيت - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩٠ - آزادىِ انديشه

مَن تَرَكَ الشَّهَواتِ كانَ حُرّا.[١]

كسى كه شهواتِ خود را ترك كند، آزاد است.

آزادىِ انديشه‌

پيامبران الهى، با شكستن اين زنجيرها، انديشه انسان را آزاد مى‌سازند و گنجينه عقل‌هايى را كه در لجنزار شهوات دفن شده، استخراج مى‌كنند. از اين رو، امام على عليه السلام درباره فلسفه بعثت انبيا فرمود:

ويُثيروا لَهُم دَفائِنَ العُقولِ.[٢]

[انبيا آمدند] تا گنجينه‌هاى عقول بشر را استخراج كنند.

تا عقل انسان، گرفتار شهوت است و تا انديشه، در بند هوس، اسير است و تا مشعل فروزان فكر، در زير حجاب‌هاى خودْپرستى و خودْمحورى پنهان است، انديشه و علمْ كمترين نقشى در رهايى و تكامل انسان نخواهند داشت. در اين باره، از امير مؤمنان عليه السلام روايت شده كه مى‌فرمايد:

حَرامٌ عَلى كُلِّ عَقلٍ مَغلُولٍ بِالشَّهوَةِ أن يَنتَفِعَ بِالحِكْمَةِ.[٣]

بر هر عقلى كه در زنجير شهوت است، حرام است كه از حكمت سود برد.

اين حرمت، حرمت تكوينى است. يعنى همان طور كه جسم بيمار از غذاى لذيذ، لذّت نمى‌برد و غذاهاى خوب و مقوّى، تنها در صورتى جسم انسان را تقويت مى‌كنند كه نخست، بيمارىِ جسم معالجه شود، روح و جان انسان نيز امكان ندارد از حكمت كه غذاى روح است، استفاده كند، مگر اين كه بيمارى‌هاى آن درمان شوند.

با درمان بيمارى‌هاى روح و شكستن زنجيرهاى انديشه و برخاستن حجاب‌هاى‌

[١] همان: ص ٩١ ح ٩٨.

[٢] نهج البلاغة: خطبه ١.

[٣] غرر الحكم: ح ٤٩٠٢.