حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٤٩ - يك ترجمه حديث

فعاليت‌هاى حديثى علّامه مجلسى‌[١]

عصر صفويه، در تاريخ تشيّع، دوره‌اى برجسته و ممتاز به شمار مى‌رود و از زاويه‌هاى گوناگون، در خور درنگ و تأمّل است. يكى از اين زوايا، اثرگذارى آن بر علوم اسلامى و معارف شيعى است. اگر از اين نگاه به مسئله بنگريم، با سه حركت بزرگ در حوزه حديث شيعه، روبه‌رو مى‌شويم:

١. عمومى‌سازى معارف حديثى و ترجمه روايات به فارسى؛

٢. شرح‌نويسى كتب روايى؛

٣. تدوين دايرة المعارف‌هاى بزرگ حديثى.

نهضت ترجمه، با رويكرد گسترش فرهنگ حديثْ در ميان عامه، به انجام رسيد و بسى توفيق يافت؛ حركت دوم نيز در جهت تعميق معارف حديثى و حلّ معضلات آن براى اهل فضل و صاحب‌نظرانْ سامان گرفت و سومين حركت، به انگيزه حفظ ميراث تشيّع از نابودى و پراكندگى، شكل گرفت.

از ميان عالمان برجسته اين عصر، علّامه محمّدباقر مجلسى (م ١١١٠ ق) در هر سه حركت، سرآمد است. اينك نگاهى اجمالى به فعّاليت‌هاى علمى وى در اين سه عرصه مى‌افكنيم:

يك. ترجمه حديث‌

نخستين عرصه‌اى كه مجلسى در آن، پيشتاز و ناموَر است، برگرداندن احاديث و

[١]*. اين مقاله، پيش از اين، در ميراث حديث شيعه( دفتر چهارم) منتشر شده است