حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٦٨ - ب التزام به ظواهر نصوص و پرهيز از تأويل

٤. سَلَفى‌ها

سلفى‌گرى يا دعوت به گذشته، از زمان‌هاى دور، شكل گرفته است. در قرن چهارم، برخى از حنبلى‌ها بدان دعوت كردند و سپس ابن تيميه، در قرن هفتم، بدان فراخواند و در قرن دوازدهم نيز محمّد بن عبد الوهّاب، پرچمدار آن بود[١] و تا امروز پيروان وى، به عنوان وهّابيان، همان شيوه را دنبال مى‌كنند. از خاستگاه و انگيزه‌هاى شكل‌گيرى چنين طرز تفكّرى كه بگذريم، مى‌توان آنان را با اين ويژگى شناخت:

الف. دعوت به مراجعه مستقيم به كتاب و سنّت و رها ساختن تقليد از ائمه مذاهب‌

گاهى مذهبى‌گرى، سبب تقدّم آرا و ديدگاه‌ها بر نصوص مى‌شود؛ به عنوان نمونه، مى‌توان از اين اثر نام برد كه يكى از پيروان اين مرام، نوشته است:

- بدعة التعصّب المذهبى و آثارها الخطيره فى جمود الفكر و انحطاط المسلمين،[٢] محمّد عيد عباسى.

اين اثر كه به قصد نقد پاره‌اى از افكار رمضان بوطى (از نويسندگان معاصر سوريه) و دفاع از ناصر الدين آلبانى، تحرير شده، پايبندى و تقيّد به مذاهب فقهى را بدعت شمرده، آن را باعث انحطاط انديشه و جامعه اسلامى مى‌داند.

ب. التزام به ظواهر نصوص و پرهيز از تأويل‌

اين ويژگى، در انديشه سلفى‌ها نه نياز به اثبات دارد و نه جاى انكار. رفتار وهّابيان در مدينه با حاجيان، در زمينه زيارت حرم پيامبر صلى الله عليه و آله و قبرستان بقيع و چگونگى زيارت، نمونه‌اى از اين التزام به ظواهر است.

فتواى ناصر الدين آلبانى، به لزوم يا استحباب آوردن «خطبة الحاجة» در ابتداى كتب و مؤلّفات،[٣] نمونه‌اى ديگر از اين ظاهرى‌گرى است كه سبب نقدى مفصّل از

[١]. موسوعة الفلسفة والفلاسفة، عبدالمنعم الحنفى، ص ٧٤٤- ٧٤٥

[٢]. اين كتاب، توسط المكتبة الإسلامية در اردن، به سال ١٣٩٠ ق/ ١٩٧٠ م، منتشر شده است

[٣]. سلسلة الأحاديث الضعيفة والموضوعة، ج ١، ص ٥