حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٥٥ - فعاليت هاى انجام شده درباره

اصول معتبر- كه مورد اعتماد علما و مورد رجوع فضلا در اعصار گذشته بوده‌اند-، نزد من جمع شد و تا آن جا كه توانايى داشتم، در ترويج و تصحيح و تنسيق و تنقيح آنها كوشيدم و به سبب اين كه زمانه، در غايتِ فساد است و اكثر مردم، به راهى غير راه مستقيم مى‌روند و بيم آن داشتم كه آنچه جمع شده است، بازْ پراكنده گردد، به ترتيب، به نظم و جمع‌آورى آنها مشغول گرديدم و حاصل زحمات خود را در كتابى گرد آوردم كه در ميان مؤلّفات و مصنّفات قوم، بى‌مثل و مانند است. فوايد تازه اين كتاب، آن است كه آنچه اصحاب ما- رضوان اللَّه عليهم- در تأليفات خود، اهمال كرده‌اند، من جبران كردم و در نتيجه، مشتمل بر انواع علوم و حكمت‌ها و اسرار است و خواننده را از جميع كتب اخبار، بى نياز كرده است.[١] خلاصه مى‌توان گفت كه مجلسى، با تدوين بحار الأنوار، كتابى مرجع براى مكتب تشيّع فراهم ساخت كه تا روز رستاخيز، چشمه‌اى جوشان خواهد ماند.

همين ويژگى‌ها سبب شد كه آثار علّامه و بويژه بحار الأنوار، مورد توجّه پژوهشگران قرار گيرد. اين اهتمام، از سال‌هاى نخست رحلت مجلسى مشهود است، مانند اين كه سيدمحمّد بن احمد بن حسين لاهيجى، كتاب فهرست الكتب المأخوذ منها البحار را در سال ١١٢٧ ق، تأليف كرد.[٢] نخستين ترجمه از جلد اوّل بحار الأنوار هم در سال ١١٩١ ق، انجام شد.[٣] با گذشت زمان، اين اهتمام علمى، گسترش و تعميق يافت، تا آن جا كه تاكنون، بيش از يك صد و بيست تحقيق درباره بحار الأنوار، سامان گرفته است.[٤]

فعاليت‌هاى انجام شده درباره‌

بحار الانوار

آنچه را تا به حالْ درباره بحار الأنوار انجام شده، در ده حوزه مى‌توان دسته‌بندى كرد:

[١]. بحارالأنوار، ج ١، ص ٣( گزينش و ترجمه)

[٢]. مجلّه مشكاة، ش ٢٩، ص ١٥٩

[٣]. الذريعة الى تصانيف الشيعة، ج ٣، ص ١٨

[٤]. مجلّه مشكاة، ش ٢٩، ص ١٥٤- ١٦٦؛ المعجم المفهرس لألفاظ أحاديث بحارالأنوار، ج ١، ص ١٠٥