حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٦٠ - چند ضرورت ديگر

اسكافى، متوفّاى ٣٣٦ ق.

٢. الأربعون حديثاً فى فضائل أمير المؤمنين عليه السلام‌، از ابن ابى الفوارس محمّد بن مسلم رازى، از علماى قرن ششم هجرى.

چند ضرورت ديگر

بجز امور دهگانه ياد شده، هنوز خلأهايى در بحارپژوهى به چشم مى‌خورند كه شايسته است مورد توجّه اهل نظر قرار گيرد:

١. تدوين مكتب حديثى علّامه مجلسى كه در سه قلمرو، بايسته تحقيق و پژوهش است:

الف. تبيين آنچه مجلسى در بحار الأنوار، به كار گرفته از جمله: روش گردآورى، پالايش، ارزيابى اسناد و تفسير و شرح لغات مشكل، و توضيح و تفسير مراد روايات و ...؛

ب. علل و عوامل تأثيرگذار بر انديشه مجلسى، اعم از اوضاع و احوال اجتماعى، استادان و ...؛

ج. تأثير مجلسى، بر نحله‌هاى حديثىِ پس از خود.

٢. نقد و ارزيابى روايات گرد آمده در بحار الأنوار، به همراه نقد و ارزيابى ديدگاه‌هاى حديثى علّامه مجلسى.

گرچه برخى از علما بر بحار الأنوار، تعليقه‌هايى نگاشته‌اند، همچون علّامه طباطبايى (كه بر جلدهاى يك تا هفت، تعليقه دارد و بيشتر به برداشت‌هاى مجلسى از روايات نظر دارد) و استاد على اكبر غفارى (كه بر جلدهاى ٧٧ و ٧٨ تعليقه دارد) و استاد محمّدباقر بهبودى (كه بر جلدهاى ٣٢ و ٣٣ و ٤٦- ٥٣ و ٥٧- ٦٧ و ٧٩- ١٠٤ و ١٠٧- ١١٠ تعليقه و حاشيه دارد) و استاد محمّدتقى مصباح يزدى (كه بر جلدهاى ٥٧ تا ٦٢ تعليقه دارد)، امّا تلاشى جامع و گسترده در شأن بحار الأنوار، به انجام نرسيده است.

اميد است در كنار پژوهش‌هايى كه مى‌توان از آنها به عنوان خدمات پژوهشى نام برد، تحقيقاتى ارزنده و سامان دهنده درباره بحار الأنوار و مسلك حديثى مجلسى، به فرجام رسد و بسيارى از پرسش‌هاى مطرح در اين باب، پاسخ داده شود.