«لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُواْ فِى الْبِلَادِ . [١] مبادا رفت و آمد [و جنب و جوش] كافران در آبادى ها ، تو را دستخوش فريب كند» . ٤ . شهر يا كشور «سبأ» ، مانند : «لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِى مَسْكَنِهِمْ ءَايَةٌ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍ وَ شِمَالٍ كُلُواْ مِن رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَ اشْكُرُواْ لَهُ * بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ . [٢] قطعا براى [مردم] سبأ در سكونتگاهشان نشانه[ى رحمتى] بود : دو باغستان از راست و چپ . [به آنان گفتيم :] از روزىِ پروردگار بخوريد و او را شكر گزاريد . سرزمينى است خوش و پروردگارى آمرزنده» . ٥ . شهر مكّه ، مانند : «لَا أُقْسِمُ بِهَذَا الْبَلَدِ . [٣] سوگند به اين شهر» . و «وَ هَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ . [٤] سوگند به اين شهر امن [و امان]» . گفتنى است كه موضوع اين مَدخَل ، تمام سرزمين هاى مسكونى از نگاه قرآن و حديث است . لذا پيش از پرداختن به متن آيات و احاديث مربوط ، اين نكات ، قابل توجّه اند :

يك . ارزيابى احاديث تشويق به شهرنشينى

در احاديثى كه در فصل نخست اين مَدخَل آمده ، از يك سو ، مردم ، به شهرنشينى

[١] آل عمران : آيه ١٩٦ . [٢] سبأ : آيه ١٥ . [٣] بلد : آيه ١ . [٤] تين : آيه ٣ .