گفتنى است چند روايت شاذ و مضطرب [١] منسوب به عُمَر و ابو موسى اشعرى و ديگران كه مرده را به دليل گريستن يا نوحه گرى نزديكانش معذّب دانسته اند ، [٢] به وسيله برخى ديگر از صحابه و تابعين (مانند عايشه و ابن عبّاس و اسيد بن ابى اسيد)، رد شده [٣] و مخالف صريح آيه مكرّرِ «وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى» [٤] شمرده شده اند. همچنين نقلى ديگر [٥] كه به نهى پيامبر صلى الله عليه و آله از گريه كنندگان بر حمزه ، اشاره دارد ، به اين معناست كه گريه طولانى مدّت و چند شب و چند روز گريستن بر مرده ، نهى دارد و گرنه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله خود از گريه نكردن بر حمزه به گونه اى گله كرده و در گزارشى ديگر ، [٦] زنان گريان بر او را ستوده است . بسيارى از فقيهان شيعه و اهل سنّت، بر اساس اين احاديث متعدّد ـ كه برخى از آنها حتّى در كتب اربعه شيعه و صحاح اهل سنّت آمده اند ـ ، به جواز گريه بر ميّت، فتوا داده اند [٧] و تنها در كيفيت و بلند كردن صدا به گريه، اختلاف نظرى ميان فقهيان

[١] اضطراب حديث به دليل تعبير دوگانه نياحه و بكاست . در برخى متن ها «بُكاء» را و در برخى ديگر نقل ها ـ كه بيشتر هستند ـ «نياحه» بر ميّت را موجب عذاب مرده دانسته اند كه در صورت دوم ، مخالف نظر ما نيست . [٢] ر . ك : مسند ابن حنبل : ج ١ ص ٨٥ ح ٢٤٨ و ج ٧ ص ٢٥٤ ح ٢٠١٣٠ ، صحيح البخارى : ج ١ ص ٤٣٣ ح ١٢٢٨ ـ ١٢٣٠ و ... . [٣] ر . ك : مسند ابن حنبل : ج ٩ ص ٣٢٠ ح ٢٤٣٥٦ و ج ٧ ص ١٦٨ ح ١٩٧٣٧ و صحيح البخارى : ج ١ ص ٤٣٢ ح ١٢٢٦ و ١٢٢٧ و ج ٤ ص ١٤٦٢ ح ٣٧٥٩ و صحيح مسلم : ج ٢ ص ٤٤١ ح ٩٢٩ . [٤] انعام : آيه ١٦٤ ، اسراء : آيه ١٥ . [٥] ر . ك : ص ٢٩١ ح ٣١٨ . [٦] ر . ك : ص ٢٩١ ح ٣١٧ . [٧] ر . ك : الشرح الكبير، ابن قدامه : ج ٢ ص ٤٢٩ ، المحلّى، ابن حزم : ج ٥ ص ١٤٦ ، كشف القناع، بهوتى : ج ٢ ص ١٨٨ ، نيل الأوطار : ج ٤ ص ١٥٩ ، فتاوى اللجنة الدائمة للبحوث العلميّة و الإفتاء، احمد بن عبد الرزّاق دوش : ج ٩ ص ١٥٦ ، معجم فقه السلف عترةً و صحابةً ، كتانى : ج٨ ص١٣٣ .