دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٣٧
سخنى در باره گريستن موجوداتى جز انسان
در احاديث فصل دهم، تصريح شد كه فرشتگان ، زمين و آسمان ، كوه ها ، پرندگان ، جنبندگان و شيطان ، در مواقع خاصّى گريه مى كنند . به طور كلّى ، در باره گريه موجوداتى جز انسان و چگونگى آن ، چند نكته قابل توجّه است : ١ . گريه موجودى غير از انسان ، مُحال عقلى نيست. بنا بر اين ، وقوع آن، بر پايه ادلّه نقلىِ معتبر ، قابل اثبات است . البته چگونگى آن ، ممكن است در موجودات مختلف ، متفاوت باشد . ٢ . قرآن كريم ، پس از اشاره به هلاكت فرعون و هوادارانش مى فرمايد : «فَمَا بَكَتْ عَّلَيْهِمُ السَّمَاءُ وَ الْأَرْضُ وَ مَا كَانُواْ مُنظَرِينَ. [١] پس آسمان و زمين، برايشان گريه نكردند و از مهلت داده شدگان نبودند» . اين آيه به روشنى دلالت دارد بر اين كه ممكن است زمين و آسمان در مصيبت مردمى بگريند ، چنان كه در احاديثى آمده كه زمين و آسمان در مواردى گريسته اند . ٣ . احاديثى كه گريه موجوداتى جز انسان را گزارش كرده اند ، به قدرى فراوان اند
[١] دخان : آيه ٢٩ . [٢] ر . ك : دانش نامه امام حسين عليه السلام : ج ٧ ص ٣٦١ (بخش نهم : پس از شهادت / فصل دوم : نشانه هاى آشكار شده / خون گريستن آسمان) و ص ٣٦٥ (گريستن زمين و آسمان ، و ...) . [٣] ر . ك : دانش نامه امام حسين عليه السلام : ج ١٠ ص ١١٧ (بخش دوازدهم / فصل چهارم : گريستن و گرياندن بر سيّد الشهدا عليه السلام و يارانش / گريه فرشتگان) و ص ١١٩ (گريه جنّيان و حيوانات گوناگون) .