در نظام اسلامى براى اين كه مردم از حال محرومان و مستمندان غافل نباشند ، و با هدف جلب حمايت هاى مردمى جهت پايان دادن به محروميت هاى اجتماعى ، شايسته است كه در كنار مساجد ، جايگاهى براى درماندگان اجتماعى تعريف شود . {-٢-}

ح ـ خانه براى مهمانان شهر

نكته جالب ديگرى كه در سيره شهرسازى در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله ديده مى شود، ساختن سَرا يا اقامتگاهى در مدينه با عنوان «خانه مهمانان» است .[٢] در حديثى از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده كه مى فرمايد : إذا دَخَلَ رَجُلٌ بَلدَةً ، فَهُوَ ضَيفٌ عَلى مَن بِها مِن إخوانِهِ و أَهلِ دينِهِ حَتّى يَرحَلَ عَنهُم . [٣] هر گاه مردى وارد شهر شود ، او ميهمان برادران و هم كيشان خود در آن شهر است تا آن گاه كه از ميان آنها برود .

ط ـ سرپناه براى ره گذران

نكته ديگرى كه در سياست هاى سازندگى اسلامى قابل توجّه است، ساختن خانه ، سرپناه يا پناهگاه براى ره گذران است . در حديثى از پيامبر صلى الله عليه و آله آمده است : مَن بَنى عَلى ظَهرِ الطَّريقِ ما يُؤوى عابِرَ سَبيلٍ بَعَثَهُ اللّهُ يَومَ القِيامَةِ عَلى نَجيبٍ مِن دُرٍّ و وَجهُهُ يُضى ءُ لِأَهلِ الجَنَّةِ نوراً . [٤]

[١] در سفرى كه اين جانب (رى شهرى) چندى پيش به هندوستان داشتم ، در كنار معبد «سيك ها» ، جايگاهى براى اين گونه افراد وجود داشت . [٢] ر . ك : تخطيط المدن فى الإسلام : ص ١٧٦ (به نقل از: التراتيب الإداريّة : ج ١ ص ٤٤٥ ـ ٤٤٦) . [٣] ر . ك : ص ٣٨٢ ح ٤٦ . [٤] ر . ك : ص ٤٠٢ ح ٨٦ .