سرزمين محلّ اقامت ، براى آن كه بتواند زمينه بهره ورى علمى ، اخلاقى و عملى انسان را فراهم نمايد ، بايد ويژگى هايى داشته باشد كه مهم ترين آنها عبارت اند از :

الف ـ امنيت سياسى ـ اجتماعى

ضرورى ترين ويژگى هاى محلّ اقامت انسان ، «امنيت»[١] است . در حديثى، امام على عليه السلام مى فرمايد : شَرُّ الأَوطانِ ما لَم يَأمَن فيهِ القُطّانُ [٢] . [٣] بدترينِ وطن ها ، وطنى است كه ساكنانش امنيت نداشته باشند .

ب ـ عدالت فراگير

در كنار امنيت سياسى ـ اجتماعى ، عدالت فراگير ، يكى ديگر از مهم ترين ضرورت هاى سرزمينِ زندگى است : ما عُمِرَتِ البُلدانُ بِمِثلِ العَدلِ . [٤] شهرها به چيزى همانند دادگرى ، آباد نشده اند. اين سخن ، بدين معناست كه آبادانى شهرها ، تنها به ساماندهى امور مادّى و ساخت و سازهاى ظاهرى آنها نيست ؛ بلكه در اسلام ، ارزش هاى معنوى (و در رأس آنها «عدالت اجتماعى») ، از عناصر اصلى آبادانى محسوب مى شوند .

[١] ر.ك: ص٣٦٧ (بايسته هاى شهرها/امنيّت). نيز، ر.ك: همين دانش نامه: ج ٧ ص ٤٩٣ (امنيت / درآمد) . [٢] قَطَنَ بالمكانِ : أقام به فهو قاطن ، والجمع قُطّان (المصباح المنير : ص ٥٠٩ مادّه «قطن») . [٣] ر . ك : ص ٣٦٨ ح ١٧ . [٤] ر . ك : ص ٣٧٠ ح ٢٣ .