دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٤٤
(خصوصا در شهرهاى بزرگ) تشويق شده اند و از سوى ديگر ، سكونت در روستا ، به شدّت، نكوهش شده است . در اين باره ، دو نكته قابل بررسى است :
الف ـ ارزيابى سند احاديث
احاديثى كه سكونت در روستا را نكوهش كرده اند ، عموما از نظر سندى ، ناتمام اند . بنا بر اين ، در صورتى كه قرينه اى بر صدور آنها وجود نداشته باشد ، نمى توان آنها را به اهل بيت عليهم السلام نسبت داد .
ب ـ معيار ارزش محلّ سكونت
با تأمّل در آنچه در احاديث به عنوان حكمت و علّت تشويق به شهرنشينى و نهى از سكونت در روستا آمده ، روشن مى شود كه معيار ارزيابى محلّ سكونت ، صرفاً «شهر» و يا «روستا» بودن و يا بزرگى و كوچكى تجمّع انسانىِ انتخاب شده براى زندگى نيست ؛ بلكه ميزان ، امكان دسترس به ارزش هاى علمى ، اخلاقى و عملى است . قرآن كريم ، عرب هاى باديه نشين را به دليل فاصله داشتن از ارزش هاى علمى ، اخلاقى و عملى ، نكوهش كرده است : «الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَ نِفَاقًا وَ أَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُواْ حُدُودَ مَآ أَنزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ . [١] باديه نشينان عرب ، در كفر و نفاق [از ديگران] سخت ترند و به اين كه حدود آنچه را خدا بر فرستاده اش نازل كرده ، ندانند ، سزاوارترند . و البته خداوند ، داناى حكيم است» . پيامبر صلى الله عليه و آله نيز خطاب به امام على عليه السلام ، علّت نهى از سكونت در روستا را ، عدم
[١] توبة : آيه ٩٧ . [٢] ر . ك : ص ٣٦٢ ح ٤ . [٣] ر . ك : ص ٣٦٠ ح ٣ . [٤] ر . ك : ص ٣٦١ ح ١ و ٢ . [٥] المعجم الكبير : ج ٢٢ ص ٣٦٥ ح ٩١٤ ، اُسد الغابة : ج ٦ ص ٢٣٢ ش ٦١٤٨ ، كنز العمّال : ج ١١ ص ١٤٦ ح ٣٠٩٧٤ . [٦] الفردوس : ج ١ ص ٢٥٦ ح ٩٩٦ . [٧] مسند ابن حنبل : ج ١ ص ٣٥٠ ح ١٤٢٠ . [٨] نهج البلاغة : حكمت ٤٤٢ .