جبر و اختيار - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٥٣ - قضاء و قدر در روايات اهل سنت

مگر اين كه خدا جايگاه او را در بهشت و دوزخ معين كرده، و بدبختى و خوشبختى او را نوشته است، در اين موقع مردى به رسول خدا گفت: اگر چنين است پس منتظر سرنوشت خود باشيم و عمل را رها كنيم، زيرا هر كس كه از اهل سعادت است به سوى سعادت رفته، و آن كس كه اهل شقاوت است به سوى بدبختى خواهد رفت، ديگر چه نيازى به عمل است؟

پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) در پاسخ او فرمودند:

«اِعْلَموا فَكُلٌّ مُيسَّر فَأَمّا أَهْلُ السَّعادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَملِ أَهْلِ السَّعادةِ وَأَمّا أَهلُ الشِّقاوَةِ فَيُبَشّرونَ لِعَملِ اهلِ الشقاوَةِ ثُمّ قَرَأ (فَأَمّا مَنْ أَعْطى وَاتَّقي وَصَدَّق بِالْحُسْنى * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسرى * وَأَمّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنى * وَكَذَّب بِالحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى)».[١]

«بايد سعى و كوشش كنيد، زيرا هر دو گروه براى نيل به دو هدف كمك مى شوند، اهل سعادت كمك مى شوند براى كارهاى اهل سعادت، و اهل شقاوت كمك مى شوند براى كارهاى اهل شقاوت، خدا مى گويد: «آن كس كه انفاق كند و تقوا پيشه سازد و نيكى ها را تصديق كند، ما او را به كارهاى خير موفق مى گردانيم و امّا آن كس كه بخل ورزد، و خود را بى نياز از خدا بيانديشد، و به حسنى (ثواب و عقاب) انكار ورزد، او را در انجام كارهاى بد به خود واگذار مى كنيم»(ليل/٥ـ١٠)».

درست است كه پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) در پاسخ آن شخص گفت: هر كس براى آنچه تعيين شده، كمك مى شود، ولى با تلاوت آيه، يادآور مى شويم كه اين كمك الهى به سوى سعادت و يا شقاوت، مربوط به مرحله دوم است و مرحله نخست