استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ٨٢
١- استضعاف پذيرى:
مهمترين عامل استضعاف، پذيرش آن از جانب مستضعفان است. مستكبران اگر با مقاومت قهرمانانه مستضعفان رو به رو شوند، چارهاى جز عقب نشينى و دست كشيدن از ظلم و ستم ندارند. ولى متأسفانه مستضعفان شرايط ظالمانه را مىپذيريند و تحمّل مىكنند و در جهل و بى خبرى مىمانند و بهرههاى زندگى خود را رايگان در اختيار ديگران قرار مىدهند و عامل بى جيره و مواجب استكبار مىگردند. نخستين مستكبرى كه انسانها را به بردگى مىگيرد و براى اغوا و اضلال بنى آدم سوگند ياد كرده، شيطان است:
«فَبِعِزَّتِكَ لَاغْوِيَنَّهُمْ اجْمَعينَ الَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصينَ» «١» به عزّتت سوگند، جز بندگان مخلَص و برگزيده تو، همه آنان را گمراه مىكنم.
«لَئِنْ اخَّرْتَنِ الَى يَوْمِ الْقِيامَةِ لَا حْتَنِكَنَّ ذُرِّيَتَهُ الَّا قَلِيلًا» «٢» اگر [مرگ] مرا تا قيامت به تأخير اندازى [و مهلت دهى]، جز شمارى اندك، همه را گمراه خواهم كرد [و افسار خواهم زد].
اين مستكبر، با ابزار مختلفى همچون ترسانيدن «٣»، و عده دادن «٤»، وسوسه كردن «٥»، امر كردن «٦»، لغزاندن «٧»، به بيراهه كشاندن «٨»، فراموشانيدن «٩»، آرزومند ساختن «١٠» و زيبا جلوه دادن «١١» انسانها را از بندگى خدا باز مىدارد و به بندگى خود مىكشاند، ولى با همه اين ابزارها، تنها يك «دعوت كننده» است و نه بيشتر و عامل اصلى گمراهى انسانها، گرايش