كليات‌ هدف خلقت انسان، «عبوديت» است. اظهار بندگى به پيشگاه خداى جهان، پيشانى تواضع در محضر خدا بر خاك ساييدن و خودبينى و جبروت نفس را در هم شكستن و فرو ريختن، به امر خدا عمل كردن و بندگان خدا را گرامى داشتن و به آنان كه عيال خدايند «١» خدمت كردن و زمينه سعادت خويش و ديگران را فراهم آوردن، فلسفه خلقت و وظيفه انسان است. آنچه انسان را از انجام اين وظيفه باز مى‌دارد، استكبار، خودبرتربينى، بزرگى‌طلبى و هواپرستى است. نخستين موجودى كه از عبوديت و اطاعت خدا سرپيچى كرد، شيطان بود و استكبار و خود برتربينى، او را به سرپيچى از امر حق تعالى وا داشت:
«وَ اذْ قْلنا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِادَمَ فَسَجَدُوا الَّا ابْليسَ ابى‌ وَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكَافِرينَ» «٢» و هنگامى كه به ملائكه گفتيم: «براى آدم سجده كنيد!» پس همگى سجده كردند، جز ابليس كه سرپيچى كرد و استكبار ورزيد و او از كافران بود.
«قالَ يَا ابْلِيسُ ما مَنَعَكَ انْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَىَّ اسْتَكْبَرْتَ امْ كُنْتَ مِنَ الْعالينَ* قالَ انَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنى‌ مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طينٍ» «٣» خداوند فرمود: «اى ابليس، چه چيز مانع شد كه بر مخلوقى كه با دو دست خود