احاديث كه بيانگر اين امر است، توجه مى‌كنيم:
«وَالَّذينَ فى‌ امْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَ الَمحْرُومِ» «١» آنان كه در مال و دارايى خود، حقّى معيّن و معلوم كرده‌اند تا به فقيران سائل و فقيران آبرومند محروم رسانند.
«ما افاءَ اللَّهُ عَلى‌ رَسُولِهِ مِنْ اهْلِ الْقُرى‌ فَلِلَّهِ وَ لِلَّرسُولِ وَلِذِى الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ المَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ كَىْ‌لا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ ا استكبار و استضعاف در قرآن ١٥٨ فهرست منابع‌ لْأَغْنِياءِ مِنْكُمْ» «٢» آنچه خدا از [دارايى‌] ساكنان آن قريه‌ها عايد پيامبرش گردانيد، از آن خدا و از آن پيامبر و متعلق به خويشاوندان [او] و يتيمان و بينوايان و در راه ماندگان است تا ميان توانگران شما دست به دست نگردد.
«انَّمَا الصَّدَقاتُ لِلِفُقَراءِ وَ الْمَساكينِ وَ العامِلينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِى الرِّقابِ وَ الغارِمينَ وَ فِى سَبيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبيلِ فَريضَةً مِنَ اللَّهِ ...» «٣» مصرف صدقات تنها مختص فقيران و عاجزان و متصديان اداره صدقات و براى تأليف قلوب و آزادى بندگان و قرض داران و در راه رضاى خدا و براى در راه ماندگان است و اين (مصارف هشت گانه) فرض و حكم خداست حضرت رضا (ع) نيز در مقام بيان علت تشريع زكات مى‌فرمايد:
علت تشريع زكات، تأمين مخارج فقيران و محدود كردن اموال ثروتمندان است؛ زيرا خداوند برخورداران از نعمت را به رسيدگى مردم گرفتار زمان خود مكلّف ساخته است ... و آنان را به رعايت برابرى و مساوات و تقويت و رسيدگى به محرومان و يارى آنان در امر دين برانگيخته است. «٤» بنابراين، برقرارى عدالت اجتماعى و ايجاد زمينه رشد و تعالى افراد جامعه، بدون تحقق چنين شرايطى ممكن نيست.