استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ١٤٦

شايسته است امام جامعه در تقسيم بيت المال ميان مسلمانان، مساوات را رعايت كند و كسى را به دليل شرافت و موقعيت اجتماعى يا زهد و پارسايى يا علم و معرفت بر كسانى كه داراى اين امتيازات نيستند، برترى ندهد. «١» گر چه وظيفه حاكم اسلامى و دست اندركاران حكومت، توجه و عنايت به كسانى است كه در راه اعتلاى اسلام، بيش از ديگران ايثار و فداكارى كرده‌اند، اين وظيفه، غير از توقعات بيجايى است كه كسانى چون اصحاب جمل توقع داشته‌اند.
٣- مواسات و تعديل ثروت‌ها در مكتب اسلام، اصل بر «مواسات و عدالت» در برخوردارى از امكانات گوناگون عمومى است و وظيفه حاكم عادل نيز پاسدارى از اين ارزش است. در اين آيين، ميان مؤمنان رابطه اخوّت يا برادرى برقرار است. «٢» تعابيرى همچون اخوّت و آيينه بودن مؤمن براى ديگر مؤمنان، همگى از يك بينش ژرف درباره روابط معنوى يكايك افراد جامعه حكايت مى‌كند. وجود اين روابط و حقوق و تكاليف متقابل ميان افراد جامعه، اقتضا مى‌كند كه مردم، هم نسبت به يكديگر احساس وظيفه و تكليف كنند و هم به حقوق يكديگر وفادار باشند. در چنين بينشى و با تكيه بر چنان روابطى، همگان از حقوق و امكانات مساوى برخوردار خواهند بود.
آيات قرآن و احاديث معصومين (ع) گواه روشنى بر اين اصل بنيادين است؛ چنان كه امام جعفر صادق (ع) مى‌فرمايد:
«الْمُسْلِمُ اخُوا الْمُسْلِمِ وَ حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلى‌ اخيهِ الْمُسْلِمِ انْ لا يَشْبَعَ وَ يَجُوعَ اخُوهُ وَ لا يَروى‌ وَ يَعْطَشَ اخُوهُ وَ لَا يَكْتَسِىَ وَ يَعْرى‌ اخُوهُ، فَما اعْظَمَ حَقِّ الْمُسْلِمِ عَلى‌ اخيهِ الْمُسْلِمِ!» «٣» مسلمان، برادر مسلمان است و حق او بر برادر مسلمانش آن است كه سير نباشد