استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ١١٤

«فَقاتِلُوا ائِمَّةَ الْكُفْرِ انَّهُمْ لا ايْمانَ لَهُمْ» «١» پس، پيشوايان گمراهى را بكشيد؛ زيرا آنان به هيچ پيمانى پايبند نيستند.
معّرفى تفكرات گمراه مستكبران، كه هيچ عقل سليم و انسان آزاده و منصفى آن را نمى‌پذيرد، راه را براى مبارزه با آنان هموار مى‌كند. براى روشن شدن اثر اين راهكار دو نمونه تفكر استكبار زا و مبارزه قرآن با آن را مى‌آوريم:
اول- نژاد خود را برتر دانستن، يكى از عواملى است كه انسان‌ها و جوامع را به طغيان و استكبار سوق مى‌دهد. اين اعتقاد باطل، چنان در عمق جان مستكبران نفوذ كرده كه چون تساوى سياه و سفيد، عرب و عجم و ارباب و رعيت را از پيامبر اسلام (ص) در آغاز بعثت شنيدند، با كمال شگفتى با آن برخورد كردند، ولى نشان دادن فساد اين اعتقاد و سر دادن پيام مساوات و برادرى، كه ريشه در فطرت انسان‌ها داشت، مردمى را كه عمرى در استضعاف بودند، خوشحال و اميدوار ساخت و عليه مستكبران بسيج كرد. پيام عدالت، مساوات و برادرى از سوى همه پيامبران، كه تحقق آن مبارزه با صاحبان زر و زور و تزوير را طلب مى‌كرد، جان تازه‌اى در كالبد مردم فقير و محروم جوامع دميد. حتّى پيروزى‌هاى محدود ماركسيسم در دهه‌هاى گذشته نيز با استفاده از همين شيوه در ميان اقشار محروم جامعه بر ضد مستكبران به دست آمد.
دوم- فرهنگ جبر گرايى؛ اين فرهنگ استكبارى است و مستكبران به مردم تلقين مى‌كنند كه خواست خداست كه شما مطيع و فرمانبردار و ما مسلّط باشيم و نمى‌توان با مشيّت الهى مخالفت كرد. مستكبران، با اين ترفند، جلو هرگونه قيام و انقلاب را از سوى مستضعفان مى‌گيرند؛ چرا كه توده مردم با چنين اعتقادى، قيام عليه وضع موجود را مخالفت با اراده خدا تلقى مى‌كنند. پس از نهضت امام حسين (ع) و شهادت آن حضرت و ياران باوفايش در كربلا، هنگامى كه اهل‌بيت امام را به عنوان اسير به كوفه و شام مى‌بردند، همين شيوه از سوى حاكم كوفه مورد استفاده قرار گرفت. او خطاب به حضرت زينب (س) گفت:
«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذى‌ قَتَلَكُمْ وَ فَضَحَكُمْ وَ اكْذَبَ احْدُوثَتَكُمْ» «٢»