استكبار و استضعاف در قرآن

استكبار و استضعاف در قرآن - سروش، محمد؛ حیدری، احمد - الصفحة ٤٢

مى‌فرمايد:
«فَاولئِكَ عَسَى اللَّهُ انْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَ كانَ اللَّهُ عَفُوّاً غَفُوراً» «١» پس، اميد است كه خدا از آنان بگذرد و خداوند چشم پوش و بخشاينده است.
و در سوره براءت فرموده است:
«وَ آخَروُنَ مُرْجَوْنَ لِامْرِ اللَّهِ امَّا يُعَذّبُهُمْ وَ امَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ» «٢» برخى ديگر كارشان موقوف به مشيت خداست كه آنان را عذاب كند يا از گناهشان در گذرد و خداوند دانا و حكيم است.
و البته، رحمت الهى بر غضبش پيشى دارد. «٣» ٣- مستضعفان ستمگر:
كسانى كه خدا را شناخته وايمان آورده‌اند، ولى استضعاف اجتماعى را پذيرفته و براى حفظ منافع خود حاضر به مبارزه با آن و شورش بر وضع حاكم و تغيير شرايط يا رهانيدن خود از آن نيستند. اينان گرچه مؤمنند، و لى به دليل پذيرفتن سلطه كافران، بر خويشتن ظلم كرده‌اند و در قيامت توبيخ و مجازات مى‌شوند. نمونه اين مستضعفان، مسلمانانى اند كه حاضر نشدند از منافع خود در مكه چشم بپوشند و هجرت كنند. اينان در مكه و تحت تسلط مشركان قريش باقى ماندند و مجبور شدند در جنگ بدر عليه برادران ايمانى خود بجنگند و گروهى از آنان در جنگ كشته شدند. خداوند درباره آن كشته شدگان مى‌فرمايد:
«انَّ الَّذينَ تَوَفّيهُمُ المَلائِكَةُ ظالِمى‌ انْفُسِهِمْ قالُوا فيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفينَ فى‌ الْارْضِ قالُوا الَمْ تَكُنْ ارْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فيها فَاولئِكَ مَأْويهُم جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصيراً» «٤» كسانى كه فرشتگان روحشان را گرفتند، در حالى كه به خويشتن ستم كرده بودند،